​ការ​រក​ឃើញ​កាំភ្លើង​ធំ​បុរាណ​ពី​ទន្លេមេគង្គ


ក្រៅ​ពី​អត្ថបទ​ រក​ឃើញ​កាំភ្លើងធំ​បុរាណ​នៅ​មេមត់ ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ចម្លង​ទាំង​ស្រុង​ពី​ គេហ​ទំព័រ Cambodia Research ខ្ញុំ​បាន​ប្រទះ​ឃើញ​ មតិ​មួយ​នៃ លោកគ្រូ​ខ្ញុំ គឺ​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ​ វង់.សុធារ៉ា ដែល​បង្រៀន​​ផ្នែក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​​​នៅ​មហាវិទ្យាល័យ ។ លោក​បាន​មាន​មតិ​ក្នុង​អត្ថបទ ៖ ខ្មែរ​ធ្លាប់​បាន​ផលិត​កាំភ្លើង​ធំ​តាំង​ពី​អំឡុង​សតវត្ស​ទី​ ១៤ ? ថា ៖

ខ្ញុំ​ទើប​តែ​រក​ឃើញ​សំណៅ​ដើម ​កាសែត​កម្ពុជា​ ​ឆ្នាំ​ទី​១៩​​ លេខ​៤០០៥​ ចេញ​ផ្សាយ ​ថ្ងៃ​សុក្រ​ ទី​២៧​ ខែ​មីនា​ ឆ្នាំ​១៩៥៩​ ​ទំព័រ​១​ច និង​​ទី៤​ច​ ​និង​កាសែត​មាតុភូមិ​ ​ឆ្នាំ​ទី​៧​ ​លេខ​៦៥៦​ ចេញ​ផ្សាយ​ ថ្ងៃ​សៅរ៍​ ទី​២៨​​ ខែ​មីនា ​ឆ្នាំ​១៩៥៩​ ទំព័រ​ទី​១គ​ ​និង​ទី២គ​ ​មាន​ចុះ​ផ្សាយ​ពី​ការ​រក​ឃើញ​កាំភ្លើង​ធំ​បុរាណ​ចំនួន​ ៣​ដើម​ ​​ពី​បាត​ទន្លេ​មេគង្គ​​ក្នុង​ខេត្ត​កំពង់​ចាម​ ​គឺ​តូច​១​ដើម​ ​និង​ធំ​២​ដើម​ដែល​មាន​ចារឹក​អក្សរ​នៅ​លើ​​កាណុង​នោះ​ ។​ ​កាណុង​ធំ​ទី​១​ ​មាន​ចារ​អក្សរ​ថា​ «ចៅ​ស្រី​រាជនុកូល​ ​ចាសុបតាស​»​ ​ឱកហ្លួង​​បាន​នរាជ ​ព.ស.​២២៣៩​ ​និង​កាណុង​ទី២​ ​មាន​អក្សរ​ថា​ ​«ចៅស្រី​រាជនុកូល​ ​ចាតុបតាស»​ ​ឱកសែន​រាជ​ ព.ស.​២២៣៩​ ។ ​បើ​តាម​​​កាល​បរិច្ឆេទ​នេះ​ ​គួរ​តែ​កាណុង​កាំភ្លើង​ទាំង​ពីរ​ត្រូវ​គេ​ផលិត​នៅ​ឆ្នាំ​១៦៩៦​ ​ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះបាទ​ជយជេដ្ឋាទី៣​ ។​ ​ប៉ុន្តែ​ ​ខ្ញុំ​នៅ​តែ​សង្ស័យ​ចំពោះ​ការ​អាន​តួលេខ​កាល​បរិច្ឆេទ​នេះ​ ​ដោយ​សារ​​មាន​បញ្ហា​ពីរ​ដែល​ត្រូវ​ពិចារណា​។​ ​ទី១​ ​កាល​បរិច្ឆេទ​លើ​កាណុង​នេះ​ ​គួរ​តែ​ចារឹក​ជា​​មហាសករាជ​ ​មិន​មែន​ជា​ពុទ្ធ​សករាជ​ទេ​,​ ​ទី​២​ ​បើ​គេ​ប្រើ​មហាសករាជ​​មែន​ ​គឺ​ឆ្នាំ​១៦១៨ ហើយ​ជា​ទូទៅ​អ្នក​អាន​​សម្រាប់​យក​មក​ចុះ​កាសែត​អាច​​អាន​ច្រឡំ​ ​ដោយសារ​​លេខ​៧​ ​មាន​រូបរាង​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង​លេខ​៦​ ។ ​បើ​ដូច្នោះ​មែន​ ​កាណុង​កាំភ្លើង​ធំ​ទាំង ​២​នេះ​ ​គួរ​តែ​កសាង​ក្នុង​ជំនាន់​កាំភ្លើង​ធំ​​​ដែល​ លោក​ ធុយ​.ចាន់​ធួន​ ​និង​ លោក អ៊ុំ​.​វុន​ ​បាន​លើក​យក​មក​បង្ហាញ​នេះ​​ដែរ​។ ​គួរ​ឲ្យ​ស្ដាយ​​ ​ដែល​សព្វ​ថ្ងៃ​ ​យើង​មិន​ដឹង​ថា​ កាំភ្លើង​នោះ​នៅ​ទី​ណា​​។

Categories: រឿង​រ៉ាវ​អំពី​ខែត្រ​កំពង់ចាម | Tags: , , , | មតិ 2

ប្រាសាទ​ព្រះធាតុ​ទឹក​ឆា


ដក​ស្រង់​ចេញ​ពី​សៀវភៅ​ប្រជុំ​រឿង​ព្រេង​ខ្មែរ បោះពុម្ព​ដោយ​ ​វិទ្យាស្ថាន​ពុទ្ធ​សាសន​បណ្ឌិត្យ​​ ៖

ក្រុម​ជំនុំ​ទំនៀម​ទម្លាប់ បាន​ប្រមែប្រមូល​ឯកសារ ដែល​មាន​តម្កល់​ទុក​យូរ​មក​ហើយ​ផង ហើយ​ចាត់​ឲ្យ​សមាជិក​ទៅ​ពិនិត្យ​សង្កេត​ដល់​ទី​កន្លែង​ផង ក៏​រៀបចំ​ធ្វើជា​សេចក្ដី​រាយការណ៍ អំពី​ទីកន្លែង​នេះ​ឡើង ដាក់​ចំណង​ជើង​ថា «ប្រាសាទ​ព្រះធាតុ ឬ វត្ត​ព្រះធាតុ» តាម​ឈ្មោះ​បុរាណ​នៃ​ប្រាសាទ​ដែល​ហៅ​ថា «គុក​ព្រះធាតុ ឬ វត្ត​ព្រះធាតុ» នៅ​ត្រង់​កន្លែង​ទឹកឆា​នេះ ។ ពាក្យ «ទឹកឆា» នេះ​ទៀត ក៏​ពុំ​មែន​ជា​ពាក្យ​ទើប​តែ​បង្កើត​ថ្មី​ដែរ គឺ​មាន​តាំង​ពី​យូរ​ណាស់​ហើយ ទើបបាន​ជា​មាន​ជាប់​ហៅ​នៅ​ក្នុង​សៀវភៅ «សិលា​ចារឹក​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា» របស់​​លោក ហ្ស-សឺដែស (Inscription du Cambodge par G. Cœdès) សរសេរ​កំណត់​ឈ្មោះ​កន្លែង​នេះ​ថា «វត្ត​ព្រះ​ធាតុ​នៅ​ទឹកឆា» (Vat Parh That de Tuk-C’a) ។

ដើម្បី​នឹង​យក​ជា​សំអាង យើង​តោង​តែង​និយាយ​តាម​សិលាចារឹក​មួយ ដែល​អ្នកស្រាវជ្រាវ​បាន​រក​ឃើញ ហើយ​នាំ​មក​តម្កល់​ទុក​នៅ​សារមន្ទីរជាតិ នា​ក្រុងភ្នំពេញ​សព្វថ្ងៃ ។ សិលាចារឹក​នេះ នៅ​មាន​រួប​រាង​​ល្អ​ស្អាត អក្សរ​នៅ​ច្បាស់ ជា​បន្ទះ​ក្រាស់ កម្ពស់ ១ ម៉ែត្រ (មិន​គិត​ជើង​តម្កល់) ទទឹងមុខ ០ម៥០, ខាង​កំពូល​លើ មាន​ឆ្លាក់​ជា​រូប ព្រះ​គណេស ។ អក្សរ​ចារឹក​មាន​ទាំងសងខាង គឺ​ម្ខាង​មាន ២៣ បន្ទាត់ ជា​ភាសា​សំស្ក្រឹត នឹង​ម្ខាង​ទៀត​មាន ១៦ បន្ទាត់ ជា​ភាសា​ខ្មែរ ។ សេចក្ដី​ក្នុង​សិលាចារឹក​នេះ​ហើយ ជា​ទ្វារ​បើក​ចំហ ឲ្យ​យើង​មើល​ផ្លូវ​ឃើញ​នូវ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដ៏​វែងឆ្ងាយ នៃ​ទីកន្លែង​នេះ ។

សិលា​ចារឹក​ឲ្យ​ការណ៍​ថា ទី​កន្លែង​នេះ​កសាង​ឡើង​តាំងពី ៩៤៧ ស័ក (គ.ស. ១០២៥) ក្នុង​រជ្ជកាល​ ព្រះបាទ​សូរ្យរម៌្មទី ១ ។ កាល​នោះ​ព្រះរាជា ទ្រង់​ទទួល​ប្រោស​ព្រះ​រាជទាន​តាម​សេចក្ដី​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ស្នើ​អំពី អ្នកប្រាជ្ញ​ម្នាក់​ឈ្មោះ «ជង្ឃាល» ហើយ​ដែល​មាន​សន្មត​នាម​មួយ​ទៀ​ត​ថា លក្ស្មិន្ទ្រ​បណ្ឌិត ។ លោក ជង្ឃាល បាន​រក​ឃើញ​ទី​ដី​មួយ​កន្លែង​ក្នុង​តំបន់​មួយ​ហៅ​ថា សិទ្ធិបុរ (ត្រង់​កន្លែង​ទឹកឆា​សព្វ​ថ្ងៃ) មាន​ទំនង​ស្រឡះ​ស្រឡំ​ល្អ ក៏​ទូល​ស្នើ​ចំពោះ​ព្រះរាជា​សុំ​ទីនេះ​ធ្វើ​ជា​អារាម​សម្រាប់​ធ្វើ​សក្ការបូជា​ចំពោះ​សាសនាព្រាហ្មណ៍ ដោយ​ថ្វាយ​ទាំង​សេចក្ដី​ព្រាង​សព្វគ្រប់ សម្រាប់​រៀបចំ​កន្លែង​នេះ​ទុក​ជា​ស្នាដៃ​ដ៏​សំខាន់​ផង ។ គ្រានោះ ព្រះបាទ​សូរ្យរម៌្មទី ១ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ប្រោស​ព្រះ​រាជានុញ្ញាត តាម​សេចក្ដី​សុំ​ព្រម​ទាំង​ប្រទាន​នូវ​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ជា​ច្រើន​ទៀត ដើម្បី​ជា​មធ្យោបាយ​ក្នុង​ការ​កសាង​នេះ​ផង ។ បណ្ឌិត​ជង្ឃាល ឬ លក្ស្មិន្ទ្រ​បណ្ឌិត ចាប់​ធ្វើ​កិច្ចការ​ស្ថាបនា​នេះ​ឡើង តាម​កម្លាំង​ព្រះរាជទ្រព្យ និង​តាម​ប្រាជ្ញា​របស់​លោក​ក្នុង​ការ​បញ្ចុះបញ្ចូល​រក​ជំនួយ​អំពី​អ្នកស្រុក លុះត្រាតែ​បាន​ហើយ​ស្រេច​សព្វ​គ្រប់​តាម​គម្រោង​ដែល​ដាក់ថ្វាយ​ព្រះរាជា​ទ្រង់ទត ។

នៅក្នុង​​ប្រាសាទ​ធំ មាន​តម្កល់សិវលិង្គ​មួយ​នៅកណ្ដាល​សន្មតនាម​លិង្គនោះថា «ស្រីភទ្រេស្វរៈ» និង​ទេវរូប​ពីរ​អម​សង​ខាង, មួយ​មាន​នាម​ថា «បរមេស្វរៈ» មួយទៀត​ថា«សរស្វតិ» ។ ចំពី​មុខ, ទិសខាងកើត មាន​គុហា​មួយទៀត​ជា​ទេវស្ថាន​មាន​ទំហំ​តូច ដែល​សព្វថ្ងៃ​យើង​ឃើញ​បាក់​ធ្លាក់​ថ្ម​គរ​ជា​គំនរ​កប់​ក្នុង​ព្រៃ​ក្បែរ​ប្រឡាយ​ទឹកជ្រោះ មាន​​តែ​ស៊ុម​ទ្វារ​​មួយ​នៅសល់​គ្រាន់​ជា​ការ​បង្ហាញ​ហេតុ តែ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ស្ថាបត្យករ​បាន​ចាត់ការ​ជីកស្រះ​មួយ​យ៉ាង​ធំទូលាយ នៅ​ចំហៀង​ខាង​ស្ដាំនៃ​ប្រាសាទ​ឲ្យឈ្មោះ​ថា «លក្ស្មិន្ទ្រដាក» ហើយ​ប្រតិស្ឋាន​លិង្គមាសមួយ តម្កល់​នៅកណ្ដាល​​ស្រះផង ។ ព័ទ្ធជុំវិញ​នៃ​ទីបរិវេណ​នេះ​មាន​ការរៀបចំ​បានជា​ស្រុក​ភូមិ​មួយ យ៉ាង​ស្ដុកស្ដម្ភ ដោយ​ប្រជុំអ្នក​ស្រុក​ជិតខាង​ឲ្យ​មករស់​នៅ​ជួបជុំ​កុះកុំ​គ្នាឡើង​ក្នុងសម័យ​នោះ ។ ដូច្នេះ បរិយាកាស​ក្រុងថ្មី​នេះឯង ក៏​បានជា​សភាព​អ៊ឹកធឹក​ឡើង ។

ក្រោយ​ដែល​រៀបចំ​រួចស្រេច លក្ស្មិន្ទ្រ​បណ្ឌិត បាន​នាំ​​​ព័ត៌មាន​ចូល​​ក្រាប​បង្គំ​ទូល ព្រះបាទ​សូរ្យរម៌្មទី ១, ព្រះអង្គ​ក៏​ទ្រង់​ស្ដេចយាង​ប្រារព្ធ​ពិធី​សម្ពោធ​ទីកន្លែង​នេះ​យ៉ាង​មហោឡារិក នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ៩៤៧ ស័ក (គ. ស. ១០២៥) ដែល​យើង​ចង្អុល​ម្ដង​មក​ហើយពី​ខាងលើ ។ ក្នុង​ព្រះរាជ​ពិធី​សម្ពោធ​នេះ ព្រះរាជា​ទ្រង់​ប្រោស​​​ប្រទាន​នូវ​ធនធាន​ជា ប្រដាប់​ប្រើប្រាស់, ពួក​ពល​ព្រះ ២៩ នាក់, ដីស្រែ​នៅ​ជុំវិញ​ប្រាសាទ និង​ស្រះ​​ទឹក​នេះ​ទាំងអស់ ព្រមទាំង​ទីលាន​ធំ​ៗ សម្រាប់​ប្រកប​ពិធី ឬ​ជា​គ្រឿង​លំអ, ទុក​ជា​ទ្រព្យ​ផ្ទាល់​​នៃ​គុហា​នេះ​ផង ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ព្រះអង្គ​បាន​ប្រោស​ព្រះ​រាជទាន​នាម​ទីកន្លែង​នេះ​ថា «លក្ស្មិន្ទ្របថ» ដោយ​និយម​តាម​នាម​បណ្ឌិត​អ្នក​កសាង ។ សេចក្ដី​ហូរហែ​ដូច​អធិប្បាយ​មក​នេះ​ហើយ ជា​ប្រវត្តិ​ដើម​នៃ​ប្រាសាទ និង​ទី​កន្លែង​ទឹកឆា ។

***

អត្ថបទ​ពេញ ៖ ប្រជុំ​រឿង​ព្រេង​ខ្មែរ​​ភាគ ៦ ៖ ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​ទឹក​ឆា

អាន​បន្ថែម ៖

  1. ក្បាល​ទឹក​ និង​ប្រាសាទ​ទឹក​ឆា​
  2. ពុទ្ធីរម្យ ៖ រឿងរ៉ាវស្តីអំពី រមណីដ្ឋានព្រះធាតុទឹកឆា​ដែលខ្ញុំបានទៅទស្សនាលើកមុន
Categories: រមណីយដ្ឋាន | Tags: , , , | បញ្ចេញមតិ

នាយមហា គ្រុឌ និទាន​រឿង​រាមកេរ្តិ៍


ខ្សែ​អាត់​សំឡេង​ជា​ CD មាន​រយៈពេល ១០​ ម៉ោង​នេះ គឺ​ជា​ការ​តំណាល​ដំណើរ រឿង​រាមកេរ្តិ៍ របស់​អ្នក​និទាន​ម្នាក់​ គឺ លោក ឈុន គ្រុឌ មាន​ដើម​កំណើត​មក​ពី ភូមិ​ស្ដើង​ជ័យ នៅ​ជិត​ភូមិ​ស្គន់ ស្រុក​ជើងព្រៃ ខេត្ត​កំពង់ចាម ។ គេ​តែង​ហៅ​គាត់​ថា «តា​គ្រុឌ» ឬ «នាយ​មហា​គ្រុឌ» ។ ទេពកោសល្យ​ពិសេស​ក្នុង​ការនិទាន​របស់លោក ធ្វើ​​ឲ្យ​​លោក​មានឈ្មោះ​បោះសំឡេង​ជាងគេ​នៅក្នុង​ប្រទេស តាម​រយៈ​ការនិទាន​តាមវិទ្យុ​ឃោសនា​ការ​ជាតិ តាម​វត្តអារាម និង​តាម​ទី​សាធារណៈ​នានា​ក្នុង​កំឡុង​ទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ ៦០-៧០ ។

ខ្សែអាត់​សំឡេង​ រឿងរាមកេរ្តិ៍ ដែលនិទានដោយ តាគ្រុឌ បើតាមយើង​ដឹង គឺ​ជាប្រភេទ​ឯកសារដ៏កម្រ​តែមួយគត់​ត្រូវបានរក្សា​ទុក​នា សម័យ​បច្ចុប្បន្ន ។ ខ្សែ​អាត់សំឡេង​ទាំងនេះ​ត្រូវបានចងក្រងឡើង​ក្នុង​ស្ថានភាព​ពីរខុសគ្នា ។ មួយផ្នែក​នៃ​ខ្សែអាត់សំឡេង​ត្រូវបាន ចងក្រង​ឡើង​ក្នុង​អំឡុង ឆ្នាំ១៩៦៥ ក្នុង​ស្ទូឌីយូ​វិទ្យុ​ឃោសនាការ​ជាតិខ្មែរ ។ កាលនោះ តាគ្រុឌ បាន​កាន់កម្មវិធី​និទានរឿង​នៅ​ទីនោះ ទើបធ្វើឱ្យ លោក ហ្សាក់ ប្រ៊ុយណេ (Jacques Brunet) អាចរក្សា​ទុកបានមួយច្បាប់ ។ ផ្នែកទីពីរ​នៃខ្សែអាត់សំឡេង​ត្រូវបាន​ចងក្រង ឡើងក្នុង ឆ្នាំ១៩៦៨ តាម​រយៈការ​ស្នើសុំ​របស់ លោក ហ្សាក់ ប្រ៊ុយណេ ដោយ​ឱ្យ តាគ្រុឌ និទាន រឿងរាមកេរ្តិ៍ ដោយ​ផ្ទាល់​នៅមុខ សាធារណជន​ក្នុង ភូមិរកាកោង ។ លោក ហ្សាក់ ប្រ៊ុយណេ ចង់​ធ្វើការ​ប្រៀបធៀប​របៀបនិទាន​ទាំងពីរ​របស់ តាគ្រុឌ ។ ការ​ប្រៀបធៀប​នេះ បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញថា​បរិយាកាស​នៃសំឡេង​និទាន​មានភាពខុសគ្នា​ជាខ្លាំងនៅ​ក្នុងស្ទូឌីយូ និង​នៅ​មុខសាធារណជន ។

CD ខ្សែអាត់សំឡេង​របស់ តាគ្រុឌ កំពុងនិទាន រឿងរាមកេរ្ដិ៍ នេះ បានផលិត​ក្រោម​គំនិតផ្ដួចផ្ដើម​របស់ លោកបណ្ឌិត អាឡាំង ដានីញ៉ែល (Alain Daniel) មជ្ឈមណ្ឌល​ធនធាន​សោត​​ទស្សន៍​​បុប្ផាណា ក្រោមការ​ជួយឧបត្ថម្ភ​របស់ អង្គការយូណេស្កូ (Unesco) និង គណៈ​កម្មការជាតិ​យូណេស្កូ (Cambodian National Comission for Unesco) ។

  • វគ្គទី១ ទី២ ទី៨ ដល់ ទី២៧ ជាខ្សែ​អាត់សំឡេងថតនៅ​ក្នុង​ស្ទូឌីយោវិទ្យុ​ឃោសនា​ការ​ជាតិខ្មែរ នាឆ្នាំ១៩៦៥ ។
  • វគ្គទី៣ ដល់ វគ្គទី៧ ជាខ្សែ​អាត់សំឡេង​ថតដោយ​ផ្ទាល់នៅ​មុខសាធារណៈជន​ក្នុង​ភូមិរកាកោង នាឆ្នាំ១៩៦៨ ។

***

អត្ថបទ​ដើម ៖ មជ្ឈមណ្ឌល​ធនធាន​សោត​ទស្សន៍​បុប្ផា​ណា ៖ រាមកេរ្តិ៍​និទាន​ដោយ​ តាគ្រុឌ

Categories: អ្នក​កំពង់ចាម | Tags: , , , , | បញ្ចេញមតិ

ពូថៅដៃបុរាណ


axe លោក​ ចិន្ដ ច័ន្ទរតនា ​បណ្ឌិត​ផ្នែក​បុរាណ​វិទ្យា ​និង​ប្រវត្តិ​សិល្បៈ​​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ​ដែល​បាន​ឃើញ​​ទ្រង់​ទ្រាយ​ និង​ក្បូរ​ក្បាច់​របស់​ពូថៅ​​ខាង​លើ​ បាន​សន្និដ្ឋាន​​ថា​ ពូថៅ​​នេះ​​អាច​​ស្ថិត​នៅ​ ក្នុង​សតវត្ស​​ទី​ ១៨ ឬ​សតវត្ស​ទី​១៩ ដែល​​ចៅហ្វាយ​ស្រុក​ ឬ​អ្នក​មាន​ឋានៈ​​ខ្ពង់​ខ្ពស់​ បញ្ជា​​ឲ្យ​ឆ្លាក់​ ដើម្បី​​ទុក​ប្រើ​ ឬ​សម្រាប់​ទុក​បូជា ​​។

ពូថៅ​នេះ​ ត្រូវ​បាន​កកាយ​ឃើញ​នៅ​ទួល​បុរាណ​មួយ​កន្លែង​ នា​តំបន់​វាល​សោះ​​ខ្យល់​ ក្នុង​ស្រុក​ស្ទឹង​​ត្រង់​ ខេត្ត​កំពង់​ចាម ។

***

អត្ថបទ​ដើម ៖ សប្បាយ ៖ ខ្មែរ​​តិច​បំផុត​​ធ្លាប់​​ឃើញ ​ពូថៅ​​បុរាណ​នេះ!

Categories: រឿង​រ៉ាវ​អំពី​ខែត្រ​កំពង់ចាម | Tags: , , | បញ្ចេញមតិ

រកឃើញ​កាំភ្លើងធំ​បុរាណ​នៅ​មេមត់


សាស្ត្រាចារ្យ​បណ្ឌិត ធុយ ចាន់ធួន

កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ២០១២ កន្លង​ទៅ​ថ្មីៗនេះ ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​សិក្សា​បុរាណវត្ថុវិទ្យា​មួយ​ក្រុម​ រួមមាន លោក​សាស្រ្ដាចារ្យ​បណ្ឌិត ធុយ ចាន់ធួន អនុប្រធាន​វិទ្យាស្ថាន​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ នៃ​រាជ​បណ្ឌិត្យ​សភា​កម្ពុជា, លោក​សាស្ត្រាចារ្យ ម៉ៅ ឈាងឡេង ព្រឹទ្ធបុរស​រង មហាវិទ្យាល័យ​បុរាណ​វិទ្យា នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​វិចិត្រ​សិល្បៈ និង​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ ថ្លាង សាឃឿន អនុ​ប្រធាន​នាយកដ្ឋាន​បុរាណ​វិទ្យា និង​បុរេ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ។ ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​បាន​ធ្វើដំណើរ​ឆ្ពោះ​ទៅ​ស្រុក​មេមត់ ខេត្ត​កំពង់ចាម ដើម្បី​ពិនិត្យ​មើល​កាំភ្លើង​ធំ​បុរាណ​ចំនួន ២​ ដើម ដែល​អ្នក​ស្រុក​បាន​​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​ដី​ចម្ការ​ដំឡូង​ខាងកើត វត្តឈូក ភូមិឈូក ឃុំកំពាន់ ស្រុកមេមត់ កាល​ពី​ដើម​ខែ​ធ្នូ កន្លង​ទៅ​នេះ ។

ដោយ​មាន​ការ​សហការ​ជា​មួយ​នឹង​លោក​អភិបាល​ស្រុក សមត្ថកិច្ច​ក្នុង​តំបន់ និង​ដោយ​មាន​ឆន្ទៈ​​ល្អ ពី​ម្ចាស់​រក្សា​កាំភ្លើង ក្រុម​អ្នក​ជំនាញ​បាន​ចុះ​ពិនិត្យ​ផ្ទាល់​លើ​សំណាក​កាំភ្លើង​ធំ​ទាំង ២ ដើម​នោះ ។ កាំភ្លើង​បុរាណ​នោះ​មាន​ទ្រង់ទ្រាយ និង​លក្ខណៈ​​រូបរាង​ដូចគ្នា មាន​ជន្ទល់​ទ្រ​ទប់ និង​ជន្ទល់​រា​ ដែល​ជា​កន្ទុយ​សម្រាប់​ជួយ​ទប់​លំនឹង​ពេល​បាញ់ ធ្វើ​អំពី​ដែក​ដូច​គ្នា ។ គល់​កាំភ្លើង​បុរាណ​ទាំង ២ នោះ មាន​ប្រឡោះ​ចោះ​សម្រាប់​ដាក់​គ្រាប់ និង​ច្រក​រំសេវ ។ លក្ខណៈ​រូប​ខាង​ក្រៅ​មាន​សម្បុរ​ពណ៌​បៃតង ដោយ​សារ​ប្រតិកម្ម​រវាង​ដី​ក្រហម​នឹង​សំលោហៈ (សារធាតុ​លោហៈ​ផ្សំ) របស់​កាំភ្លើង​នេះ ។

មើល​ផ្ទាល់​នឹង​ភ្នែក កាំភ្លើង​ទាំង ២ ដើម​ នេះ​មាន​ប្រវែង និង​ទំហំ​ប្រហាក់ប្រហែល​គ្នា ធំ​តូច​ជាង​គ្នា​តិចតួច​ប៉ុណ្ណោះ ។ ដើម​តូច​មាន​បណ្ដោយ​ប្រវែង ១,០៦ ម៉. កន្ទុយ​ប្រវែង ០,៤៥ ម៉. អង្កត់ផ្ចិត​ចុង​កាណុង ០,០៩ ម៉. អង្កត់ផ្ចិត​ចុង​ប្រហោង​កាណុង ០,០៣ ម៉​. និង​ទម្ងន់ ២៩,៥ គ.ក. ។ ដើមធំមានបណ្ដោយប្រវែង ១,៣៦ ម៉. កន្ទុយប្រវែង ០,៥៦ ម៉. អង្កត់ផ្ចិត​ចុង​កាណុង ០,០៩ ម៉. អង្កត់ផ្ចិត​ចុង​ប្រហោង​កាណុង ០,០៣ ម៉. ដូច​នឹង​ដើម​តូច​ដែរ តែមានទម្ងន់ ៣៩ គ.ក. ។ ស្លាកស្នាម​ឆូត និង​ចិត​សាច់​កាំភ្លើង​បុរាណ​នោះ​មានពណ៌​ក្រហម ជា​សមាសធាតុ​សំលោហៈ​ដែល​មាន​សារធាតុ​ស្ពាន់​ច្រើន ។

នៅ​លើ​គល់កាំភ្លើង​ដើម​ធំ​មានចារឹក​អក្សរ​ខ្មែរបុរាណ «ចៅសុភាមភរាជ» ។ យោង​ទៅលើតួអក្សរ​បុរាណ​ចារលើ​កាំភ្លើង​នោះ ក្រុម​អ្នកជំនាញ​បាន​សន្និដ្ឋានថា ជា​ប្រភេទ​អក្សរនៅ​សម័យ​ក្រោយអង្គរ ម្យ៉ាង​វិញទៀត​កាំភ្លើងទាំង ២ នេះមាន​លក្ខណៈ​រូបរាង ដូចគ្នានឹង​​កាំភ្លើង​បុរាណ​ដែល​ដាក់តាំង​នៅក្នុងសារមន្ទីរ​ជាតិភ្នំពេញសព្វថ្ងៃ ដែល​ជាកាំភ្លើង​ផលិត​នៅ​សម័យ​ក្រោយ​អង្គរ ។ តាមការ​អាន​អក្សរចារឹកនេះ​ដោយ លោកសាស្ត្រចារ្យ រង់ សុធារ៉ា ថា «ចៅសុភាមភរាជ» លោក​បាន​បន្ថែម​ទៀតថា «មិនដឹងមាន​ន័យយ៉ាងណា​នោះទេ លោក​ថាអាច​ជាឈ្មោះរបស់ជា​ស្មិត ? ឬអាចជា​​បរមងារ​របស់​មេទ័ពដែល កាន់​កាំភ្លើង​នេះ ?» ។

ចៅសុភាមភរាជ

តាមបទពិសោធន៍ស្រាវជ្រាវ លោក​សាស្រ្ដាចារ្យបណ្ឌិត ធុយ ចាន់ធួន និង​លោកសាស្រ្ដាចារ្យ ម៉ៅ ឈាងឡេង ដែល​កំពុង​សិក្សា​អំពី​ឧស្សាហកម្ម​ដែកបុរាណ បាន​ប​ញ្ជាក់ថា ៖ របក​គំហើញ នេះ​ជាសក្ខីកម្ម​បញ្ជាក់អំពីការរីក​ចម្រើន នៃការ​ប្រើប្រាស់​លោហធាតុ​នៅកម្ពុជា ដែលមាន​ភស្ដុតាង​ការចេះផលិតដែក តាំងពីសម័យ​មុនអង្គរមកម៉្លេះ ។ ជា​ភស្តុតាង​ស្ថានីយ​ទួល​អាចម៌​សំរឹទ្ធ នៅ​ស្រុក​ជ័យសែន ក្នុងខេត្ត​ព្រះវិហារ ដែល​បន្សល់​គំនរ​អាចម៌សំរឹទ្ធ​​រាប់ម៉ឺន​​ម៉ែត្រគូប បញ្ជាក់ថា ៖ កាំភ្លើងធំ​ធ្វើ​អំពី​សំលោហៈ​ដែលរក​ឃើញ​នៅ​មេមត់នេះ អាចជា​​ជំនាញ​របស់បុព្វការីជន​ខ្មែរ​សម័យបុរាណ ។ គួរបញ្ជាក់​ផង​ដែរថា បុព្វការីជន​​ខ្មែរ​ចេះ​ផលិត​សំរឹទ្ធ​តាំងពី​ដើមសម័យ​អង្គរ ដូច​មានរូប​​ព្រះវិស្ណុ​ដ៏ធំដាក់​តាំងនៅ​សារមន្ទីរជាតិ​ភ្នំពេញ​ជា​តឹកតាង​ស្រាប់ ។

របកគំហើញថ្មីនេះ ជាភស្ដុតាង ប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិបញ្ជាក់ពីការ ការពារជាតិ​ដ៏ស្វិតស្វាញ​របស់ជាតិខ្មែរ​នៅសម័យ​ក្រោយ​អង្គរ ។ មួយវិញទៀតអាចជាភស្ដុតាង នៃការផលិតលោហធាតុដ៏ស្ទាត់ជំនាញរបស់ជាតិខ្មែរសម័យបុរាណ ។

បច្ចុប្បន្ននេះកាំភ្លើងធំបុរាណទាំងពីរនេះ ត្រូវបានយកមករក្សាទុកជាបណ្ដោះអាសន្ន នៅផ្ទះលោក ទេព សុភារៈ ប្រធាន​ក្រុម​ជីវពល​ចម្ការ​កៅស៊ូ និងភរិយា សន សុភាវី គ្រូបង្រៀន សព្វថ្ងៃរស់នៅក្នុងភូមិអណ្ដូងទឹក ឃុំមេមត់ ទីរួម​ស្រុកមេមត់ រង់ចាំការរៀបចំលិខិតបទដ្ឋានពីអាជ្ញាធរដែនដី និងក្រុមអ្នកមានសមត្ថកិច្ចពាក់ពន្ធ័ នាំយក​មកដាក់​នៅ​សារមន្ទីរជាតិ​ភ្នំពេញ ឬ​ដាក់តាំង​នៅ​សារមន្ទីរ​បុរាណវិទ្យាក្នុង​ស្រុកមេមត់ ខេត្ត​កំពង់ចាម ។

អ្នកជំនាញការ​ទាំងបីរូប​ខាងលើ​ក៏​បានអំពាវនាវដល់ជនរួមជាតិ​ទាំងអស់ សូម​រាយការណ៍​ជា​បន្ទាន់​ដល់​សមត្ថកិច្ច ឬ​អ្នកជំនាញ កាលណា​ជួប​ប្រទះបុរាណវត្ថុ និង​សូមជនរួមជាតិ មេត្តា​កុំជីកកកាយទីទួលបុរាណ ។

***

អត្ថបទ​ដើម ៖ Cambodia Research : កាំ​ភ្លើង​ធំ​បុរាណ​រក​ឃើញ​នៅ​ស្រុក​មេមត់

Categories: រឿង​រ៉ាវ​អំពី​ខែត្រ​កំពង់ចាម | Tags: , , | មតិ​មួយ​

Bamboo Bridge


The longest man-made bamboo bridge in Cambodia is located in Kampong Cham provice. This seasonal bamboo bridge is built every time the flood recedes usually in December and then swept away by the flow of the flood when it comes again in May. The bamboo bridge is privately owned and you have to pay to cross this bamboo bridge. The duration is usually between December and May, roughly 6 months. Another 6 months, you still can cross on a joint boat big enough to supports up to 30 people including their vehicles.

The bamboo bridge served as a link connecting Kampong Cham town and Pen island. The island is big with a long beach. Many inhabitants reside the island, most of them are farmers. They usually grow tobacco, soybean, sugarcane and many other kinds of vegetables. Usually people visit the island on Khmer New Year day which is usually from the 13/14 to 16 April. However, many foreign tourists visit the bridge daily by cycling up the island. The cycling on the bamboo bridge is a pleasure yet risky one since the lane is small so you can not go faster, the wind is strong and you feel like “Oh my, I am almost blown away!”, and finally the bamboo bridge is unstable – it likes walking on a hanging bridge, but not that too much swing power.

For the last 25 years having been living in Kampong Cham, it is the first time I saw the bamboo bridge swept away by the current only a few days after it installation (it is usually  swept away after roughly 6 months in use when the water level rises). This incident occurred on the morning of 28th, December 2013, but luckily there is no causality. Since then, the bridge is already erected again and put in to good use.

Categories: កម្រង​រូបភាព, រមណីយដ្ឋាន | Tags: , | បញ្ចេញមតិ

ខែត្រ​ត្បូងឃ្មុំ សម័យ​តេជោ


ទើប​នឹង​បាន​​ឃើញ​ការ​ចែក​ចាយ​ព័ត៌មាន​​កាល​ពី​ល្ងាច​ម្សិល​មិញ​ អំពី​រាជក្រឹត្យ​មួយ​​ស្ដី​ពី​ការ​បំបែក​ខែត្រ ដែល​​ត្រូវ​បាន​ចុះ​​ព្រះហស្តលេខា និង​ព្រះ​រាជ​លញ្ឆករ​តាំង​ពី​ថ្ងៃ​ទី ៣១ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​​២០១៣ តែ​ទើប​នឹង​ត្រូវ​បាន​ចែក​ផ្សាយ​ជា​សាធារណៈ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ០៦ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០១៤ ។ ខែត្រ​ថ្មី​ដែល​ត្រូវ​បំបែក​នោះ​ គឺ​ខែត្រ​ត្បូង​ឃ្មុំ ដែល​ទទួល​យក​ស្រុក​ទាំង​អស់​នៅ​ត្រើយ​ខាង​កើត​ទន្លេ​មេគង្គ​ពី ខែត្រ​កំពង់ចាម​ លើក​លែង​តែ​ ស្រុក​កោះសូទិន និង​ស្រុក​ស្រី​សន្ធរ ។ ទំហំ​ប្រហាក់​ប្រហែល​នៃ​ស្រុក​នេះ គឺ ៤.០០០ គីឡូម៉ែត្រ​ក្រឡា ។ ទោះ​ជា​ណា​ក្ដី ព័ត៌មាន​អំពី​ការ​បែង​ចែក​ ខែត្រ​​កំពង់​ចាម​ ជា​ ២ នេះ​បាន​ធ្លាប់​​ឮ​សុសសាយ​ជិត​ ១០ ឆ្នាំ​មក​ហើយ  តាំង​ពី​ខ្ញុំ​នៅ​រៀន​វិទ្យាល័យ​មក​ម្ល៉េះ ។ លើស​ពី​នេះ​ទៅទៀត បើ​តាម​​ប្រយោគ​សរសេរ​នៅ​ហ្វេសប៊ុក​របស់​ លោក មាស រិទ្ធី (ទូរទស្សន៍​ហង្សមាស) ដែល​សរសេរ​តាំង​ពី ​ថ្ងៃ១៨ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៣ អាច​មាន​ការ​បំបែក​ខែត្រ​ ៤ ផ្សេង​ទៀត​ផង​ដែរ (អាន​ ទីនេះ) ។

បើ​យើង​ត្រឡប់​ទៅ​មើល​ប្រហែល​ជា ៥០០ ឆ្នាំ​មុន ខែត្រ​ត្បូង​ឃ្មុំ​ ធ្លាប់​ជា​ខែត្រ​មួយ​ធំ​ដែល​កាន់​កាប់​ដោយ​ស្ដេចត្រាញ់​​ងារ​ថា អ៌ជូន (អរជូន) ដែល​​គោរមងារ​​នេះ​មាន​​បន្ត​រហូត​ដល់​ប្រហែលជា​ពាក់កណ្ដាល​​ ស.វ. ទី ២១ ។ ឯ នាយកន ក៏​ធ្លាប់​យក​ស្រុក​ខែត្រ​ត្បូង​ឃ្មុំ​នេះ​ជា​រាជធានី​របស់​ខ្លួន​ដែរ ដោយ​តាំង​បន្ទាយ​ធំ​​​មួយ​ដែល​សព្វ​ថ្ងៃ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ទឹក​ដី​ ស្រុក​ពញា​ក្រែក ។ បើ​តាម​ឯកសារ​​​ នៅ​ក្នុង​រាជ​សម្ដេច​មុនីវង្ស ខែត្រ​ត្បូង​ឃ្មុំ បាន​ក្លាយ​ជា​ចំណុះ​ ខែត្រ​កំពង់ចាម​ ទៅ​ហើយ​ តែ​យើង​មិន​ដឹង​ប្រាកដ​ថា​តាំង​ពី​ពេល​ណា​មក​នោះ​ទេ ។

ត្រឡប់​មក​មើល​បរិបទ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​វិញ ខ្ញុំ​យល់​ថា​ការ​បង្កើត ឬ​បំបែក​ខែត្រ​នេះ​ដូច​ជា​មិនទាន់​ចាំ​បាច់​នៅឡើយ​ទេ នៅ​ពេល​ដែល​​ដំណើរ​ការ​នយោបាយ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ជាប់​គាំង ។ ការ​បង្កើត​ដោយ​មិន​ទាំង​សាក​សួរ​យោបល់​​អ្នក​តំណាង​រាស្ត្រ​ជាប់​ឆ្នោត​មក​ពី​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ដល់​ទៅ ១០ រូប (ខែត្រ​កំពង់ចាម​មាន​កៅអី​ចំនួន ១៨)​ និង​ប្រជាជន​នៅ​ក្នុង​ខែត្រ​ប្រហែល​ជា​ជិត ២ លាន​នាក់ (ជំរឿន ២០០៨ មាន​ចំនួន ១,៦៨០,៦៩៤ នាក់) ។ ការ​បង្កើត​នេះ​ គឺ​ហាក់​ដូច​ជា​ការ​ពង្រឹង​អំណាច​​របស់​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​ឲ្យ​កាន់​តែ​រឹង​មាំ​នៅ​តាម​មូលដ្ឋាន​ ក៏​ដូចជា​ការ​បែង​ចែក​តំណែង​ឲ្យ​ទៅ​អ្នក​ស្ម័គ្រ​ស្មោះ​ដើរ​តាម​បក្ស​ទៅ​វិញ ។ ពលរដ្ឋ​នៅ ខែត្រ​កំពង់ចាម​ មួយ​ចំនួន​​ដែល​រស់​នៅ​ត្រើយ​ខាង​លិច​ បាន​​សម្ដែង​មតិ​ថា «ខាង​កើត​គេ ខាង​លិច​យើង» ។ គួរ​បញ្ជាក់​ផង​ដែរ​ថា លោក​ ហ៊ុន សែន មាន​ស្រុក​កំណើត​នៅ​ស្រុក​ស្ទឹងត្រង់ (ខែត្រ​កំពង់ចាម) ឯ​ភរិយា​របស់​គាត់​មាន​ស្រុក​កំណើត​នៅ​ស្រុក​ក្រូច​ឆ្មារ (ខែត្រ​ត្បូងឃ្មុំ​បច្ចុប្បន្ន) ប៉ុន្តែ​សព្វ​វចនាធិប្បាយ Wikipedia ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ដ៏​ល្បីល្បាញ​បែរ​ជា​ដាក់​ស្រុក​កំណើត​​នៅ​ឯ (អាន​ដោយ​ខ្លួនឯង) ។

ខែត្រ​ត្បូងឃ្មុំ​ សម័យ​តេជោ

ខែត្រ​ត្បូងឃ្មុំ​ សម័យ​តេជោ

TAboung-khmum

ផែន​ទី​រដ្ឋបាល​ស្រុក​ត្បូងឃ្មុំ

គូរ​ដោយ​ដៃ​តាម iOS app Mapulator (ទំហំ​ប្រហាក់ប្រហែល ៣៩៦៩ គ.ម. ក្រឡា)

Meas Rithy Hang Meas Hot News

***

អាន​បន្ថែម ៖

  1. ស្រែ​ខ្មុក ៖ ស្ងាត់​ៗ​ រដ្ឋាភិបាល​៤៩​ភាគ​រយ លួច​បំបែក​ខេត្ត​ថ្មី​មួយ​ទៀត
  2. គោរមងារ​ខ្ញុំរាជការ​ខែត្រ​កំពង់ចាម​ក្នុង​ផែនដី​ព្រះ​ខត្តិយ​​កោដ្ឋ (ព្រះមុនីវង្ស)
Categories: រឿង​រ៉ាវ​អំពី​ខែត្រ​កំពង់ចាម | Tags: , , , , | បញ្ចេញមតិ

ផ្ដែរ​រចនាបថ​សម្បូរ​ព្រៃគុក នៅភ្នំប្រុស


​ដើម្បី​បង្កើន​នូវ​ការចេះដឹង​ទូទៅ​បន្ថែម​ដល់​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ ឬ​មគ្គទេសក៍ និង​ដើម្បី​បង្ហាញ​ឥទ្ធិពល​របស់​ ទីក្រុង​ឥសាន​​​បុរៈ ឬ​សម្បូរ​ព្រៃ​គុក​ នៅ​លើ​ទឹកដី​នៃ​ខែត្រ​កំពង់ចាម​បច្ចុប្បន្ន ក្នុង​សម័យ​ចេនឡា​ផង ពោល​គឺ​ដើម ​ស​.​វ​. ទី​៧ ដល់ ​ស​.​វ. ​ទី​៨ យើង​សូម​បង្ហាញ​ក្បាច់​ផ្ដែរ​មួយ ដែល​ស្ថិត​នៅ​លើ​ភ្នំ​ប្រុស ខែត្រ​កំពង់ចាម ។​

រូបភាព​ក្បាច់​ផ្ដែរ​នៅ​លើ​ទីតាំង​ភ្នំ​ប្រុស (១៩៩៣)

កាលពី​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៩៩៣ យើង​បាន​ចុះ​ទៅ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ នៅ​ខែត្រ​​កំពង់ចាម ជាពិសេស​នៅ​លើ​កំពូលភ្នំ​តូច​មួយ គឺ​កំពូលភ្នំ​ប្រុស​បច្ចុប្បន្ន ។ នៅ​លើ​កំពូលភ្នំ​នេះ ដែល​ជា​ទីតាំង​នៃ​វត្ត​ទំនើប​មួយ​ដ៏​ស្កឹមស្កៃ យើង​បាន​ឃើញ​សំណល់​វត្ថុ​បុរាណ​មួយ​ចំនួន​ដែល​សេសសល់​ដូចជា ចម្លាក់​ប្រអប់ទ្វារ​ធ្វើ​អំពី​ថ្ម​ភក់​, ឥដ្ឋ​ធំ​ៗ និង​ផ្ដែរ​បុរាណ​មួយ​ផង ដែល​ក្បាច់ចម្លាក់​ត្រូវ​បាន​រលុប​​ជាច្រើន​អន្លើ ។ ថ្វី​ត្បិត​តែ​ប្រវត្តិ​នៃ​ប្រាសាទ​នេះ ពុំ​ត្រូវ​បាន​បញ្ជាក់​យ៉ាង​ជាក់ច្បាស់​ក្ដី ក៏​ប៉ុន្តែ​បើ​យោង​តាម​ការ​សិក្សា​វិភាគ​យើង​អាច​សន្និដ្ឋាន​បាន​ថា ក្បាច់ចម្លាក់​នេះ​ស្ថិត​ក្នុង​រចនាបថ​សម្បូរ​ព្រៃ​គុក ។​

​ចម្លាក់​ផ្ដែរ​នេះ លំអ​ដោយ​សត្វ​ម្ករ​ពីរ មុខ​បែរ​ចូល​ក្នុង​ដោយ​មាត់​ខ្ជាក់​ភួងមាលា​មួយ​វែង ដែល​មាន​រង្វង់​មូល​បី ។ ក្នុង​រង្វង់​មូល​កណ្ដាល គេ​ឃើញ​មាន​វត្តមាន​របស់​ស្ដេច​គ្រុឌ រីឯ​នៅ​រង្វង់​អម​ទាំងសងខាង ទាំង​ពីរ​គឺជា​រូប​ទេព​ប្រណម​យ៉ាង​រស់​រវើក គួរ​ឲ្យ​គយគន់​ណាស់ ។ ដោយ​មាន​សំណល់​ប្រាសាទ​បុរាណ នៅលើ​កំពូលភ្នំ​ប្រុស​នេះហើយ ទើប​មាន​រឿងព្រង​មួយចំនួន​ដូចជា ការប្រណាំង​រវាង​បុរស និង​ស្ត្រី​ដើម្បី​ពូន​ភ្នំ​ប្រុស និង​ភ្នំ​ស្រី​ជា​ដើម ដែល​អ្នកស្រុក​បាន​រក្សា​រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃ ។​

រូបភាព​ក្បាច់​ផ្ដែរ​នៅ​ឃ្លាំង​នៃ​នាយកដ្ឋាន​វិចិត្រសិល្បៈ​ខេត្ត​ កំពង់ចាម (២០០៥)

ដោយសារ​ស្ថានភាព​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៣ ដែល​កំពុង​ប្រឈមមុខ​ខ្ពស់​បំផុត​នៅ​ឡើយ នឹង​អំពើ​ជួញដូរ​វត្ថុ​បុរាណ យើង​ក៏​បាន​ស្នើ​ទៅ​លោក​ប្រធាន​នាយកដ្ឋាន​វិចិត្រ​សិល្បៈ ខែត្រ​កំពង់ចាម​ ឲ្យ​ដឹក​ក្បាច់​ផ្ដែរ​ដ៏​កម្រ​នេះ​ទៅ​ថែរក្សា​ទុក ដើម្បី​បង្ការ​នឹង​ចោរកម្ម​អប្រិយ ។ ដូច្នេះ​ហើយ​បានជា​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ក្បាច់​ផ្ដែរ​ដ៏​ចំណាស់​នេះ​បាន​ផុត​ពី​ការបាត់បង់​ជាយថាហេតុ ។​

​ ​សូម​ជម្រាប​ថា ដូច​ខែត្រ​​ផ្សេងៗ​ឯ​ទៀត​ដូចជា ខែត្រ​កំពង់ចាម ខែត្រ​ស្ទឹងត្រែង ខែត្រ​តាកែវ (​នៅ​កម្ពុជា​) និង​ខែត្រ​​ចម្ប៉ា​សាក់ ​(​ឡាវ​) ដែល​គ្របដណ្ដប់​ដោយ​មណ្ឌល​វប្បធម៌​ដ៏​រុងរឿង​នា​ សម័យ​ចេនឡា សុទ្ធសឹងតែ​មាន​ទំនាក់ទំនង​វប្បធម៌​នយោបាយ សាសនា និង​រាជធានី​ឥសាន​បុរៈ ។ បើ​និយាយ​ម្យ៉ាង​ទៀត ខាង​ភូមិសាស្ត្រ​ក៏​ដូចជា​ខាង​វប្បធម៌ និង​សាសនា ទឹកដី​នៃ​ខែត្រ​​កំពង់ចាម​របស់​យើង ត្រូវ​ផ្សា​ភ្ជាប់​ជាមួយ​ប្រវត្តិ​ដ៏​រុងរឿង​នៅ​ខែត្រ​កំពង់ធំ ។​

វត្តភ្នំ​ប្រុស ខេត្ត​កំពង់ចាម (១៩៩៣)​

​គួរ​បញ្ជាក់​ថា កន្លងមក​យើង​ធ្លាប់​ឃើញ​មាន​ក្បាច់​ផ្ដែ​រ រចនាបថ​សម្បូរ​ព្រៃ​គុក​នៅ ខែត្រ​​ក្រចេះ និង​ខែត្រ​ស្ទឹងត្រែង តែ​ពុំ​ធ្លាប់​ឃើញ​នៅ ​ខែត្រ​កំពង់ចាម​នោះ​ទេ ដូចនេះ​វត្តមាន​របស់​រចនាបថ​នេះ នៅ​ខែត្រ​កំពង់ចាម គឺ​ពិតជា​ទិន្នន័យ​ខាង​បុរាណ​វិទ្យា​មួយ​យ៉ាង​សំខាន់ គួរឲ្យ​ចាប់អារម្មណ៍ ៕

ដោយ ៖ ​ម​.​ត្រា​ណេ

***

អត្ថបទដើម ៖ CEN : ​ ក្បាច់​ផ្ដែរ​រចនាបថ​សម្បូរ​ព្រៃ​គុក​ស​.​វ​ទី​៧ នៅ​លើ​ភ្នំ​ប្រុស

Categories: រឿង​រ៉ាវ​អំពី​ខែត្រ​កំពង់ចាម | Tags: , , | មតិ 4

១ មករា ១៩៧៩


ថ្មីៗ នេះ​ នៅ​ក្រុង​កំពង់ចាម​មាន​ការ​សាង​សង់​រង្វង់​មូល 2 ដែល​នៅ​ចម្ងាយ​ប្រហែល​ 1 គ.ម៉. ពី​គ្នា ។ រង្វង់​ទី 1  ដែល​ខ្ញុំ​នឹង​បង្ហាញ​នេះ​គឺ រង្វង់​មូល 1.79 ដែល​ប្រហែល​ជា​​មានន័យថា 01 – មករា – 1979 ជា​ថ្ងៃ​ដែល​កង​ទ័ព​រណសិរ្ស​​សាមគ្គី​សង្គ្រោះ​ជាតិ​កម្ពុជា​ ដែល​មាន​កងទ័ព​វៀតណាម​នៅ​ពី​ក្រោយ​ខ្នង វាយ​យក​បាន​ ខែត្រ​​កំពង់ចាម​ ពី​កណ្ដាប់​ដៃ​ប្រឡាក់​ឈាម​របស់​កង​ទ័ព​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ ។

untitled-4707

ដំណើរ​ឆ្ពោះ​ទៅ​ទិស​ខាង​លិច ?

untitled-4711

មិត្ត​ភាព​ម៉ឺនៗ ​ឆ្នាំ !

untitled-4712

ម្ដុំ​នេះ​ គេ​ហៅ​ថា ផ្លូវ​បន្ទាយ​ស៊ុប

គួរ​បញ្ជាក់​ផង​ដែរ​ថា រង្វង់​មូល​នេះ​មាន​ទី​តាំង​​ស្ថិត​នៅ​លើ​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ  7 ចាស់ ទល់​មុខ​បញ្ជាការ​កង​រាជ​អាវុធ​ហត្ថ​ខែត្រ និង​នៅ​ក្រោយ​ វិទ្យាល័យ​ព្រះ​សីហនុ ។ រង្វង់​មូល​​នេះ​ត្រូវ​បាន​ដឹក​នាំ​កសាង​ដោយ​ ឯកឧត្ដម​ លន់ លឹម​ថៃ អភិបាល​នៃ​គណៈ​អភិបាល​ខែត្រ​កំពង់ចាម និង​​​ឯកឧត្ដម​អភិបាលខែត្រ​​រង ក្រោម​​ជំនួយ​ដ៏​សប្បុរស​ពី​ លោក​ស្រី ស៊ាង ច័ន្ទថន និង​ ស្វាមី ដោយ​ផ្ដើម​កសាង​នៅ​ថ្ងៃ 18 កញ្ញា 2013 ។

Categories: សញ្ញាសម្គាល់ | Tags: , , | មតិ​មួយ​

ការដង្ហែរ​សព​ជនជាតិ​ចាម្ប


ទោះ​ជា​បាន​រស់​នៅ​ភូមិ​នេះ​ជា​​មួយ​ជនជាតិ​ចាម្ប ឬ​ខ្មែរ​អ៊ីស្លាម អស់​រយៈ​ពេល​ជាង ២០ ឆ្នាំ​មក​ហើយ​ក្ដី ខ្ញុំ​មិន​ដែល​ធ្លាប់​ឃើញ​ការ​ហែ​សព ឬ​ការ​កប់​​សព​នៃ​ជនជាតិ​នេះ​ទេ ។ នេះ​ជា​លើក​ទី​មួយ ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​ ហើយ​ក៏​បាន​ថត​ផ្ដិត​យក​រូប​ភាព​មួយ​សន្លឹក​នេះ​មក​ទុកជា​ឯកសារ ។ ការ​ហែ​សព​នេះ​មាន​ភាព​សាមញ្ញ​ណាស់ មិន​គគ្រឹក​គគ្រេង​ដូច​ជនជាតិ​ខ្មែរ ឬ​ខ្មែរ​កាត់​ចិន​ឡើយ ។ ខ្ញុំ​មិន​ដឹង​ថា​ គេ​ចំអាស​សព​ឬ​ឥត​នោះ​ទេ ដឹង​ត្រឹម​ថា​គេ​យក​សំឡី​ទៅ​រុំ​ បន្ទាប់​មក​រុំ​​និង​កន្ទេល​មួយ​ជាន់​ទៀត ។ គេ​លើក​សព​ដាក់​លើ​គ្រែ​សែង ដោយ​សែង​ដោយ​មនុស្ស 6 ទៅ 8 នាក់ ។ ទាំង​អ្នក​សែង និង​អ្នក​ហែហម​ សុទ្ធ​តែ​ជា​មនុស្ស​ប្រុស​ដែល​តម្រូវ​​ឲ្យ​ស្លៀក​ពាក់​របៀប​សាសនា (យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ត្រូវ​ពាក់ កាតឹប) ។ បច្ចុប្បន្ន​នៅ​ភូមិ​ដែល​ខ្ញុំ​រស់​នៅ​នេះ មាន​វិហារ​សាសនា​អ៊ីស្លាម​ 2 ដែល​មួយ​ទើប​នឹង​ធ្វើ​ពិធី​សម្ពោធ​ថ្មី​ៗ ។

funeral-4618

ជាទូទៅ មិន​មាន​មនុស្ស​ចូល​រួម​ហែ​ច្រើន​នោះ​ទេ

តាម​ដែល​ឪពុក​ខ្ញុំ​បាន​បញ្ជាក់​អំពី​ការ​កប់​សព គឺ​ពួក​គេ​កប់​នៅ​ដី​វាល​មួយ​​កន្លែង​ក្រោយ​វិហារ​សាសនា​របស់​ពួក​គេ ។ ការ​កប់​នេះ​ គឺ​ជីក​លុង​ដី​ទៅ​ក្រោម​ឲ្យ​ជ្រៅ បន្ទាប់​មក​ជីក​ទៅ​ឆ្វេង​ ឬ​ស្ដាំ​​ទៀត​ឲ្យ​ល្មម​នឹង​ដាក់​សព​ចូល​ទើប​គេ​កប់​ទៅ​ក្នុង​រណ្ដៅ​ចំហៀង​នោះ​វិញ ។ ការ​ធ្វើ​បែប​នេះ បើ​តាម​ខ្ញុំ​គិត​ក៏​ព្រោះ​តែ ជនជាតិ​ចាម្ប មាន​គ្នា​ច្រើន ឯ​ដី​កប់​សព​ទំហំ​តូច ដូច្នេះ​ត្រូវ​ជីក​ឲ្យ​ជ្រៅ កុំ​ឲ្យ​ជាន់​គ្នា ។ ម៉្យាង​ទៀត ជនជាតិ​ចាម្ប មិន​មាន​ការ​បន់​ស្រន់​ ឬ​ធ្វើ​ខួប​រំលឹក​នៅ​​ផ្នូរ​សព​ ឬ​ចេតិយ​ ដូច​ជនជាតិ​ខ្មែរ ឬ​ខ្មែរ​កាត់​ចិន​ ឡើយ គ្រាន់​តែ​ដោត​បង្គោល​ចំណាំ​នៅ​តាម​ផ្នូរ​និមួយៗ ជៀសវាង​ការ​កប់​ជាន់​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ។

***

ចំណាំ ៖ នេះ​ជា​ការ​សង្កេត​ឃើញ​ផ្ទាល់​របស់​ខ្ញុំ និង​តាម​ពាក្យ​សម្ដី​ដែល​ឪពុក​ខ្ញុំ​បាន​ប្រាប់​មក​តែ​ប៉ុណ្ណោះ បើ​បង​ប្អូន​ចាម្ប​សង្កេត​ទៅ​មាន​ការ​ទាស់​ខុស​ចំណុច​ណា សូម​កុំ​ប្រកែ​ប្រកាន់ ហើយ​សុំ​ជួយ​កែ​តម្រូវ​​តាម​ការ​គួរ ៕

Categories: កម្រង​រូបភាព | Tags: , , | មតិ 6

Create a free website or blog at WordPress.com. ម៉ូដ​ប្លក៖ Adventure Journal ដោយ Contexture International

តាមដាន

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 720 other followers

%d bloggers like this: