Monthly Archives: ខែធ្នូ 2012

​ប្រាសាទព្រះធាតុធំ


thom1

ស្រះ​ទឹក​បុរាណ រវាង​ប្រាសាទ​ខាង​ត្បូង និង​ប្រាសាទ​ខាង​ជើង (២០១០)

ជាទូទៅ ក្រុម​ប្រាសាទ​ឥដ្ឋ​ទាំងបី គឺ​ព្រះ​ធាតុ​ផ្នែក​កណ្តាល ខាងត្បូង​និង​ខាងកើត​នា​សម័យ​ចេនឡា ដែល​នៅ​សេសសល់​ក្នុង​បរិវេណ​វត្ត​ព្រៃនគរ ក្នុងភូមិ​ព្រៃនគរ ឃុំ​ដូនតី ស្រុក​ពញ្ញាក្រែក ខេត្តកំពង់ចាម​បច្ចុប្បន្ន ត្រូវបាន​អ្នកនិពន្ធ​មួយចំនួន​ចាត់ទុកថា​ជា​ស្នា​ព្រះ​ហ​ស្ថ​របស់​ស្តេច​កន ឬ​ព្រះបាទ​សម្តេចព្រះ​ស្រី​ជេដ្ឋា​រាមា​ធិបតី ក្នុងពេលដែល​ទ្រង់​ស្ថាបនា អតីត​រាជធានី​ស្រឡប់​ព្រៃនគរ នៅ​ឆ្នាំ​១៥១២ ។ ប៉ុន្តែ​អស់លោក​ទាំងនោះ​ពុំបាន​ផ្ទៀងផ្ទាត់ ឬ​បញ្ជាក់​ពី​អាយុកាល​ឬ​រចនាបថ នៃ​សំណង់​ស្ថាបត្យកម្ម​បុរាណ​ទាំងនោះ ឲ្យ​បាន​ច្បាស់​លាស់​ទេ​។

ទង្វើ​នេះ​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញថា រហូតដល់​សព្វថ្ងៃ ពុំមាន​ការចាប់អារម្មណ៍​លើ​បញ្ហា​នេះ​នៅឡើយ ។ នេះ​ជា​ទង្វើ​មួយ​ដែលជា​គោលដៅ នៃ​ការផ្តួចផ្តើម​គំនិត​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​នេះ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​លក្ខណៈ​ប្រាកដនិយម​ឡើង ។​

ក្នុង​ដំណើរ​ស្រាវជ្រាវ​កន្លង​មកនេះ នៅ​ក្នុង​ទីតាំង​រាជធានី​ស្រឡប់​ព្រៃនគរ (២០០០) យើង​បាន​ប្រមូល​ឯកសារ​មួយ​ចំនួន ពាក់ព័ន្ធ​ទៅ​នឹង​សិល្បៈ​ស្ថាបត្យកម្ម ហើយ​បន្ទាប់ពី​ធ្វើការ​សិក្សា​វិភាគ ដោយ​ប្រៀបធៀប​ជាមួយ​ប្រាសាទ​ដទៃ​ៗ​ ឯទៀត យើង​អាច​បញ្ជាក់​ថា ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​ទាំង​៣​ខាង​លើ​នេះ ស្ថិត​ក្នុង​​ ស​.​វ. ទី​៧ ដើម​ស​.​វ. ទី​៨ យ៉ាង​ប្រាកដ ។ តាម​ពិត​ទៅ​ប្រការ​ខាង​លើ​នេះ គឺ​គ្រាន់តែ​ជា​លទ្ធផល​នៃ​ការស្រាវជ្រាវ ក្នុង​ដំណាក់កាល​ដំបូង​តែប៉ុណ្ណោះ ដោយហេតុថា នៅ​មាន​បញ្ហា​ផ្សេងៗ​ឯទៀត ដែល​យើង​មិន​យក​មក​រៀបរាប់ នៅ​ទីនេះ ដែល​ជា​ភស្តុតាង​យ៉ាង​ច្បាស់​លាស់​ទៅ​ហើយ​បញ្ជាក់​អំពី​ចំណាស់​រចនាបថ នៃ​ប្រាសាទ​ទាំងនោះ ។​

thom2

ទិដ្ឋភាព​ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​មើល​ពី​ចំហៀង​ ប្រាសាទ​ខាង​ត្បូង និង ផ្ដែរ​ថ្ម រចនាបថ​​ព្រៃ​ក្មេង (២០១០)

ប្រភព​បុ​រេ​អង្គរ​នៃ​ប្រាសាទ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ខាង​លើ​នេះ ក៏ដូចជា​បុរាណ​ភាព​នៃ​ទីក្រុង​ព្រៃនគរ ឬ​បន្ទាយ​ព្រៃនគរ អាច​ឆ្លុះបញ្ចាំង​តាមរយៈ​រចនាបថ​នៃ​ប្រាសាទ គួបផ្សំ​ជា​មួយ​នឹង​វត្តមាន របស់​សិលាចារឹក​បុ​រេ​អង្គ​ដូចជា​ផ្ទាំង​សិលាចារឹក K.98 ជាដើម ។​

​អាគារ​ស្ថាបត្យកម្ម​របស់​យើង មាន​អាយុកាល​ចាស់​ជាង​បន្តិច ព្រោះ​ស្ថិត​នៅក្នុង​ចុង​សម័យ​ចេនឡា ។ ម្យ៉ាង​ទៀត​ប្រាសាទ​នេះ​សាងសង់​អំពី​ឥដ្ឋ លើកលែងតែ​ទ្វារ​ចូល​ប្រាសាទ (​មួយ​ពីរ​និង​បី​ទៀត​ជា​ទ្វារ​បញ្ឆោត​) សសរ​ពេជ្រ ក្បាច់​ផ្ដែរ ថ្ម​កាំ​ជណ្តើរ ទម្រ​ជើង​ជណ្ដើរ ផ្នែក​ខាងក្រោម​នៃ​ស៊ុម​ទ្វារ​ធ្វើ​អំពី​ថ្ម​ភក់ ដែល​នៅ​សេសសល់​រាយប៉ាយ ។​

thom3

ទិដ្ឋភាព​រួម​នៃ​ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​ធំ ប្រាសាទ​កណ្ដាល និង​ខាង​ត្បូង, សម័យ​បុរេ​អង្គរ និង ជណ្ដើរ, ជញ្ជាំង​ឥដ្ឋ សោម​សូត្រ​បង្ហូរ​ទឹក​មន្ត ក្បាច់​ផ្ដែរ និង សសរ​ពេជ្រ​ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋ តែ​ឆ្លាក់​មិន​ទាន់​រួច (២០១០)

សូម​កត់សម្គាល់​ផងដែរ​ថា បើ​យើង​ប្រៀបធៀប​សោម​សូត្រ ( ថ្ម​សម្រាប់​បង្ហូរ​ទឹកមន្ត ) បំណែក​ថ្ម​ទម្រ​កាំជណ្តើរ នាំទៅ​កាន់​ក្លោងទ្វារ​នៃ​ប្រាង្គ​ប្រធាន នៃ​ប្រាសាទ​និង​ស៊ុំទ្វារ និង​ផ្នែក​ខាងក្រោម​នៃ​ស៊ុំទ្វារ ព្រមទាំង​ក្បាច់​ផ្កា​ភ្ញី​លំអ​សរសរ​ពេជ្រ យើង​អាច​សន្និដ្ឋានថា ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​ទាំងពីរ​ខាងលើនេះ ពិតជា​បូជនីយដ្ឋាន​បែប​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​សិវ​និកាយ ពោល​ គឺ​មិនមែន​សម្រាប់​ការ​ធ្វើ​សក្ការ​បូជា​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ទេ ។​

បើ​យើង​សង្កេត​រាងរៅ​នៃ​សំណង់​ស្ថាបត្យកម្ម​បុរាណ​ខាង​លើ​នេះ យើង​ឃើញ​ថា ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​កណ្ដាល និង​ខាងត្បូង​ត្រូវ​បាន​សាង​សង់​ឡើង នៅ​លើ​ដី​ទួល​មួយ​ស្ថិត​​ក្នុង​ទីក្រុង​ស្រឡប់​ព្រៃនគរ ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​រចនាបថ​កោះ​កេរ សាងសង់​ក្នុង​រាជ្យ​របស់ ​ព្រះបាទ​ជ័យវម៌ ទី៤ ។​

thom4

ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​ខាង​ជើង និង​ផ្ទាំង​សិលា​នៅ​លើ​ដី (​២០១០)

​ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​ខាងត្បូង មាន​កំពូល​បាក់បែក​ធ្លុះធ្លាយ តែ​បាន​រក្សា​នូវ​ក្បាច់​ផ្ដែរ​​មួយ​ចំនួន​ដ៏​រេចរឹល និង​បំណែក​សសរ​ពេជ្រ​ពីរ​ដុំ ដែល​សព្វថ្ងៃ​ត្រូវ​បាន​គេ​តម្កល់ ក្រោម​ជណ្ដើរ​មួយ​ក្នុង​បរិវេណ​វត្ត ។ ទីតាំង​ប្រាង្គ​ខាងលើ​វិញ ដែល​មាន​សភាព​ល្អ​ជាង គេ​ឃើញ​មាន​ចង្អូរ​ទឹក​មួយ​រាង​វែង ធ្វើ​អំពី​ថ្ម​ភក់​នៅ​លើ​ជញ្ជាំង​ទិស​ខាងត្បូង សម្រាប់​បង្ហូរ​ទឹកមន្ត​ចេញពី​ក្នុង​ប្រាសាទ​មក​ផ្នែក​ខាងក្រៅ ដែល​នៅ​ទីនោះ​សាសនិក​ជន​ស្រង់​យក​ទឹកមន្ត ដើម្បី​ជា​សិរី​មង្គល ជាពិសេស​ក្នុង​ពិធី​កម្ម​សិវរាត្រី​។ គួរ​ឲ្យ​យល់​ផង​ដែរ​ថា បរិបទ​វប្បធម៌​ក្នុង​សម័យ​កាលនោះ ខុសប្លែក​ពី​សម័យកាល​នៃ​រាជ្យ​​ ​ស្ដេច​កន ដែល​ប្រារព្ធ​លទ្ធិ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ ។ នៅ​ខាងជើង​នៃ​ប្រាសាទ​ទាំងពីរ​នេះ នៅ​មាន​ប្រាសាទ​ឥដ្ឋ​មួយទៀត ដែល​អ្នកស្រុក​ហៅថា ព្រះ​ធាតុ​ខាងជើង តែ​សព្វថ្ងៃ​ស្ថិត​ក្រៅ​បរិវេណ​នៃ​ព្រះវិហារ ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ទ្រុឌទ្រោម​យ៉ាង​ខ្លាំង ។​

ប្រាសាទ​ខាងជើង​នេះ ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅថា ព្រះ​ធាតុ​ខាងជើង តាមពិត​គឺជា​ប្រាសាទ​ឧបសម្ពន្ធ នៃ​ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​ធំ​ខាងត្បូង​និង​ខាងលិច​តែប៉ុណ្ណោះ ដែល​មាន​ហេតុផល​ជាច្រើន​ចង្អុល​បង្ហាញ​ថា ពី​ដើម​ពិត​ជា​មាន​ប្រាង្គ​ដល់​ទៅ​បី ។

thom5

សំណល់​ស្ថាបត្យកម្ម​ប្រាសាទ​បុរេ​អង្គរ​នៅ​ក្បែរ នៅ​ក្រោយ​ប្រាសាទ​ក្នុង​បរិវេណ​វត្ត​ព្រះ​ធាតុ​ធំ (២០១០)

​សរុប​សេចក្ដី​​មក ស្ដេច​កន ​មិនបាន​សាងសង់​ប្រាសាទ​ទាំង​នោះ​ទេ ក៏ប៉ុន្តែ​ទ្រង់​បាន​កាន់កាប់​តំបន់​ដូនតា​នេះ​ឡើងវិញ ដែល​ស្ថិតនៅ​ខ្ពង់រាប​ខ្ពស់​មួយ ហើយ​មាន​អំណោយផល​ធម្មជាតិ​ផង ។ គឺ​ក្នុង​បរិបទ​នេះ​ផង​ដែរ ដែល​ព្រះវិហារ​ថ្មី​ត្រូវ​បាន​សាងសង់​លើ​ព្រះវិហារ​ចាស់ ហើយ​នៅ​ក្បែរ​សំណង់​ប្រាសាទ​បុ​រេ​អង្គរ ។

សូម​បញ្ជាក់​​ផង​ដែរ​ថា ចំពោះ​ការ​កាន់​កាប់​ទីតាំង​ចាស់​ឡើងវិញ​ដោយ​ ស្ដេច​កន ដោយមាន​ការសាងសង់​នូវ​ព្រះ​រាជធានី​ថ្មី នៅ​ភូមិ​ព្រៃនគរ​ក្នុង ឃុំ​ដូនតី តាម​ឯកសារ​មហា​បុរស ដែល​បាន​ចងក្រង​ឡើង​ដោយ​លោក អេង សុ​ត មិនបាន​បញ្ជាក់​ថា ស្ដេច​អង្គ​នេះ បាន​សាងសង់​ប្រាសាទ​ទាំង​នោះ​ទេ នៅ​ក្នុង​​ឆ្នាំ​១៥១២ ដែល​ត្រូវជា​ឆ្នាំ​ដែល​ព្រះអង្គ​ឡើង​សោយរាជ្យ​សម្បត្តិ ៕

ដោយ ៖  ម. ត្រាណេ

***

ប្រភព​ដើម ៖ CEN : ​ប្រាសាទព្រះធាតុធំ នៅ​បន្ទាយ​ព្រៃនគរ​របស់​ស្តេច​កន​

Categories: រមណីយដ្ឋាន | ពាក្យ​គន្លឹះ៖ , , , , , | 3 មតិ

ការរកឃើញ​ព្រះ​ពុទ្ធរូប​សម័យ​ក្រោយ​អង្គរ ៥៦ អង្គ


វត្ត​វិហារ​ហ្លួង ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​ ភូមិ​វិហារ​ហ្លួង ស្រុក​ត្បូងឃ្មុំ ខែត្រ​​កំពង់ចាម គឺជា​ទឹកដី​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​ព្រឹត្តិការណ៍​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ។ គឺ​នៅ​ទីនោះ​ហើយ​ដែល ​ព្រះបាទ​រាមា​ជើងព្រៃ បាន​តាំង​ព្រះ​រាជធានី​មួយ​នា​សម័យ​ក្រោយ​អង្គរ មានឈ្មោះ​ថា ក្រុង​ស្រឡប់​ពិជ័យព្រៃនគរ ស្ថិត​ក្នុង​ប៉ែក​ខាងកើត​ទន្លេ​មេគង្គ ។​

កាលពី​ចុងខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០០០ កន្លង​មក​នេះ ព្រះពុទ្ធ​រូប​ចំនួន ៥៦ អង្គ​, ៥២ អង្គ ធ្វើ​អំពី​មាស​សន្លឹក ២ អង្គ​ធ្វើឡើង​អំពី​ប្រាក់​សន្លឹក ត្រូវ​បាន​ឃើញ​ដោយ​ចៃដន្យ ក្នុង​ខណៈ​ដែល​​ព្រះគ្រូចៅអធិការ​វត្ត​ជីក​កកាយ​ចាក់គ្រឹះ កសាង​ព្រះវិហារ​បុរាណ​ដែល​បាក់បែក​ឡើងវិញ ។​

​តាមពិត​ទៅ​រូប​ព្រះពុទ្ធ​អង្គ​ទាំងនោះ នៅ​ក្នុង​គ្រឹះ​សីមា​កិល​(​រណ្ដៅ​កណ្ដាល​) នៃ​វិហារ​ព្រះវិហារ​ហ្លួង ដែល​គេ​បាន​បញ្ចុះ​ក្នុង​សម័យ​បុរាណ ។ នៅ​ពេល​ប្រារព្ធ​ពិធី​ឆ្លង​ពុទ្ធរូប​ទាំងនោះ ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​ឥរិយាបថ​ផ្សេងៗ​មាន​ទំហំ​ទទឹង​មធ្យម ៥ ស​.​ម និង​បណ្ដោយ​មធ្យម ១០ ស​.​ម ធ្វើ​អំពី​មាសសន្លឹក​សង្កត់​ពុម្ព ។ ខ្លះ​គង់​សមាធិ​ប្រក់​នាគ ខ្លះ​ទ្រង់​អភ័យ​សមុទ្រៈ ដោយ​ទ្រង់​ប្រថាប់​រា​ព្រះហស្ត ខ្លះ​ទៀត​ទ្រង់​គង់​យក​ព្រះធរណី​ជា​សាក្សី ។​

ដោយ​គ្មាន​លទ្ធភាព​ថែរក្សា​ឲ្យបាន​គង់វង្ស ព្រះគ្រូចៅអធិការ​វត្ត​ក៏​បាន​ប្រគល់​ឲ្យ​សម្ដេច ហេង សំរិន អនុប្រធាន​ទី​១ នៃ​រដ្ឋ​សភាជាតិ កាលពី​ពាក់កណ្ដាល​ខែ​ឧសភា ២០០០ ហើយ​លោក​ក៏​បាន​ប្រគល់​ព្រះ​បដិមា​បុរាណ​ទាំងនោះ នៅ​សារមន្ទីរ​ជាតិ​ភ្នំពេញ នៅ​ចុង​ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០០០ ដើម្បី​ទុកជា​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ជាតិ ។​

​ការ​រក​ឃើញ​កំណប់​ជា​បុរាណវត្ថុ ជា​ភស្តុតាង​បង្ហាញ​ឲ្យ​យើង​ដឹង​ថា នូវ​ចំណាស់​របស់​ប្រពៃណី​បុណ្យបញ្ចុះសីមា ដែល​ត្រូវ​បាន​ធ្វើឡើង​ទាំង ៨ ទិស រួម​ទាំង​ឫស​សីមា​ព្រហ្ម​កិល នៅ​ចំ​កណ្ដាល​ដោយ​ពុទ្ធ​សាសនិក​ជន ដែល​តែងតែ​បញ្ចុះ​នូវ​របស់​មានតម្លៃ ដែល​វា​ជា​សម្បត្តិ​ផ្ទាល់ខ្លួន ដោយ​ឧទ្ទិស​ផ្សង​ឲ្យបាន​សម្រេច​នូវ​សេចក្ដី​ប៉ងប្រាថ្នា ។ ហើយ​ការ​ដែល​យើង​ឃើញ​នូវ​ព្រះ​ពុទ្ធរូប​ទាំងនោះ​ធ្វើ​អំពី​មាស យើង​អាច​សន្និដ្ឋាន​ថា ព្រះពុទ្ធ​រូប​ទាំង​នោះ អាច​ជា​ទ្រព្យសម្បត្តិ របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​អង្គ​ណាមួយ ដែល​ត្រូវ​បាន​បញ្ចុះ​ក្នុង​គ្រឹះ​សីមា​វត្ត​វិហារ​ហ្លួង នៅ​សម័យ​ក្រោយ​អង្គរ ៕

ដោយ ៖ ម. ត្រាណេ

***

ប្រភពដើម ៖ CEN : ​ការរកឃើញ​ព្រះ​ពុទ្ធរូប ៥៦ អង្គ នា​សម័យ​ក្រោយ​អង្គរ នៅ​ស្រុក​ត្បូងឃ្មុំ​

Categories: រឿង​រ៉ាវ​អំពី​ខែត្រ​កំពង់ចាម | ពាក្យ​គន្លឹះ៖ , , , , , | 4 មតិ

ប្រាសាទ​ទំ​ព្រ​ង


ស្ថិត​លើ​ផ្លូវ​​​ត្រឡែងកែង​រវាង​ភូមិ​ថ្មី ភូមិ​ត្រប់ និង​ភូមិ​ទំ​ព្រ​ង ក្នុង ឃុំ​ត្រប់ ស្រុក​បាធាយ ខែត្រ​កំពង់ចាម ដោយមាន​ចម្ងាយ​ប្រមាណ​ជា ៨០ គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ប្រាសាទទំ​ព្រ​ង ​ត្រូវ​បាន​​កសាង​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ រវាង​គ្រិស្តសករាជ ឆ្នាំ ៩២០ ,៩២៦ និង ឆ្នាំ​៩៤៣ ក្នុង​រាជ្យ​របស់ ព្រះបាទ​រាជិន្ទ្រវម៌ ទី​២ ។

ពេល​មក​ដល់ ​ផ្សារ​ផ្អាវ គេ​ត្រូវ​បត់​ឆ្វេង ហើយ​បន្ត​ដំណើរ​ក្នុង​ចម្ងាយ​ផ្លូវ ១០ គីឡូម៉ែត្រ ទើប​មកដល់​ប្រាសាទ​នេះ ដែល​ស្ថិត​មិន​ឆ្ងាយ​ប៉ុន្មាន​ពី​វត្ត​ប្រើ​សមាស ។

ព្រះ​វិស្ណុ​អមដោយ រា​ជាយា​ទាំងពីរ ដែល​ឆ្លា​ក់លើ​ជញ្ជាំង​ផ្នែក​ខាងក្នុង​ប្រាសាទ និង ផ្តែរ​នៃ​ប្រាសាទ​ទំ​ព្រ​ង​

ព្រះ​វិស្ណុ​អមដោយ រា​ជាយា​ទាំងពីរ ដែល​ឆ្លា​ក់លើ​ជញ្ជាំង​ផ្នែក​ខាងក្នុង​ប្រាសាទ និង ផ្តែរ​នៃ​ប្រាសាទ​ទំ​ព្រ​ង​

ប្រាសាទ​ទំ​ព្រ​ង​ គឺជា​ក្រុម​ប្រាសាទ​ដែល​មាន​តួ​ប៉ម​បី ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋ​តម្រៀប​គ្នា​ជា​ជួរ​នៅ​លើ​ខឿន​ថ្មបាយក្រៀម​មួយ​ដ៏​រឹងមាំ ។ រីឯ​ផ្ដែរ សសរ​ពេជ្រ ប្រអប់​ឬ ស៊ុម​ទ្វារ នៃ​តួ​ប៉ម​ទាំងនោះ​លំអ​ដោយ​ក្បាច់ក្បូរ​គួរ​ឲ្យ​គយគន់ ។ ខ្យល់អាកាស​ដ៏​ល្អ​បរិសុទ្ធ គួបផ្សំ​នឹង​សោភ័ណភាព​នៃ​ធម្មជាតិ​ដែល​មាន ភ្នំ​ទាំង ៧ ហ៊ុំ​ព័ន្ធ​ជុំវិញ​រមណីយដ្ឋាន​នេះ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ភ្ញៀវ​ទេសចរណ៍​រំភើបចិត្ត​ក្រៃលែង ។

​តួ​ប៉ម​កណ្ដាល​មាន ​ប្រវែង ៤ ម៉ែត្រ ចំណែក​ពី​ទៀត​ខ្លី​ជាង មាន​ប្រវែង​ត្រឹមតែ ២,៨ ម៉ែត្រ​ប៉ុណ្ណោះ ។ នៅ​ខាង​ក្នុង​នៃ​តួ​ប៉ម​មាន​ចម្លាក់ អាទិទេព​បែប​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ រីឯ​នៅមុខ​ព្រះវិហារ​នៃ​ប្រាសាទ​ទំ​ព្រ​ង គេ​ឃើញ​មាន​ខ្ទម​អ្នកតា​ចាស់​ស្រុក​មួយ ។

ចម្លាក់​ព្រះ​វិស្ណុ ដៃ​ទាំង​ប្រាំបី អមដោយ​ព្រះ​ជាយា​ទាំងពីរ

ចម្លាក់​ព្រះ​វិស្ណុ ដៃ​ទាំង​ប្រាំបី អមដោយ​ព្រះ​ជាយា​ទាំងពីរ

សូម​ជម្រាប​ថា នៅ​លើ​ជញ្ជាំង​ឥដ្ឋ​នៃ​តួ​ប៉ម​កណ្ដាល​នៃ​ប្រាសាទ​ទំព្រ​ង  គេ​ឃើញ​មាន​រូប​ចម្លាក់​ក្រឡោត​ខ្ពស់​ដូច​នៅ​ ប្រាសាទក្រវ៉ាន់​ ខែត្រសៀមរាប តែ​បែរ​មុខ​ទៅ​រក​ទ្វារ​ចូល ។ នៅ​ជាប់​នឹង​ជញ្ជាំង​នៃ​តួ​ប៉ម​ខាងជើង គេ​ឃើញ​រូប​ព្រះ​វិស្ណុ មាន​ដៃ​៤ ស្ថិតនៅ​ចន្លោះ​ទេពី ទាំងពីរ ។

តាម​ពិត​ទៅ ជុំវិញ​តួ​ប៉ម​ប្រាសាទ​ដែល​នៅ​សេសសល់​មាន​តួ​ប៉ម​ច្រើនតែ​ឥឡូវនេះ​នៅ​សល់តែ​ ពីរ​ប៉ុណ្ណោះ ។ តែ​មាន​របស់​រណ្ដៅ​មាន​រាង ៤ ជ្រុង​ស្មើ មួយ​ក្បែរ​ព្រះវិហារ​ថ្មី បញ្ជាក់​ថា​មានការ​លួច​ជីក​រក​វត្ថុ​បុរាណ​ដើម្បី​ជួញដូរ​៕

ដោយ ៖ ម. ត្រាណេ

***

ប្រភពដើម ៖ CEN : ប្រាសាទទំព្រង​ ខែត្រ​កំពង់ចាម

Categories: រមណីយដ្ឋាន | ពាក្យ​គន្លឹះ៖ , , , | 3 មតិ

ចម្លាក់​សត្វ​ជ្រូកព្រៃ​


​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩៨ គេ​បាន​រក​ឃើញ​រូប​ចម្លាក់​មួយ ជា​រូប​សត្វ​ជ្រូកព្រៃ នៅ​ភូមិ​មេមត់ ក្នុង ​ខែត្រ​កំពង់ចាម​ បច្ចុប្បន្ន​ដែល​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​ត្រូវ បាន​យក​ទៅ​តាំង​ក្នុង​សារមន្ទីរ​បុរេ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ភូមិ​មូល នៅ​ស្រុក​មេមត់ ។​

ធ្វើ​អំពី​ដី​ដុត រូប​ចម្លាក់​បុរាណ​នេះ​មាន​កម្ពស់ ១១,៥ ស​.​ម ទទឹង ៨,៥ ស​.​ម និង​បណ្ដោយ ២១,៥ ស​.​ម ។ តែ​រហូតដល់​សព្វថ្ងៃ ការ​តាំង​កាលបរិច្ឆេទ​នៃ​ចម្លាក់​នេះ មិនទាន់​ត្រូវ​បាន​បញ្ជាក់​នៅឡើយ ។​

ដោយសារ​ការសិក្សា​ប្រៀបធៀប​ខាង​បដិមា​កម្ម យើង​អាច​កំណត់​អាយុ​នៃ​វត្ថុ​បុរាណ​នេះ​បានជា​ស្ថាពរ ។ ​អ្វីមួយ​ដែល​អាច​ពង្រីក ការចេះដឹង​របស់​យើង​ខាង​បុរាណ​វិទ្យា និង​ជាតិពន្ធុវិទ្យា ។​

ក្រឡ​ពាក់ ខ្មែរ​សម័យ​អង្គរ មកពី​បុរីរម្យ

ក្រឡ​ពាក់ ខ្មែរ​សម័យ​អង្គរ មកពី​បុរីរម្យ

បើ​យើង​មិន​ច្រឡំ​ទេ រូប​ជ្រូកព្រៃ​ខាង​លើ​នេះ គឺ​បាន​មកពី​ការ​ជីក​គាស់​ផ្នូរ​ខ្មោច​បុរាណ​ពី​សំណាក់​អ្នកស្រុក ដើម្បី​រក​​វត្ថុ​បុរាណ យក​ទៅ​លក់​​រាល់ថ្ងៃ​ឲ្យ​ពួក​ឈ្មួញ ​ពោល​គឺ​មិនមែន​បាន​មកពី​កំណាយ​តាម​​វិធីសាស្ត្រ​ណាមួយ​នោះ​ទេ​ ។ ​គឺ​ចំណុច​នេះ​ហើយ​ដែល​នាំមក​នូវ​ផលវិបាក ក្នុង​ការ​សិក្សា​ដើម្បី​ស្វែងរក​នូវ​ចំណាស់​របស់​វត្ថុ​សិល្បៈ​បុរាណ​នេះ ។ កុំ​ភ្លេច​ថា រាល់​ការសិក្សា​នូវ​វត្ថុ​អ្វីមួយ គប្បី​យើង​ស្គាល់​បរិស្ថាន ដែល​បាន​ឲ្យ​កំណើត​ឲ្យ​សមិទ្ធកម្ម​យ៉ាង​ជាក់ច្បាស់​ជា​មុន​សិន ។ បើ​ពុំ​ដូច្នោះ​ទេ គេ​នឹង​មិន​អាច​ស្វែងយល់​អំពី​អត្ថន័យ​ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ​នោះ​ទេ ។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត រហូតដល់​បច្ចុប្បន្នភាព​យើង​ក៏​ពុំ​ដែល​បាន​ប្រទះ​ចម្លាក់​ជ្រូកព្រៃ​បែប​នេះ​ ឡើយ​តាម​ស្ថានីយ​ផ្សេងៗ​ក្រៅពី​គ្រោងឆ្អឹង​តែប៉ុណ្ណោះ ។ ដូច្នេះ​នេះ​ជា​លើកដំបូង​ហើយ ដែល​ចម្លាក់​ជ្រូកព្រៃ​ត្រូវ​បាន​ចុះ​ក្នុង​​បញ្ជីសារពើភណ្ឌ​ជាតិ ។​

​បើ​ពិនិត្យ​លើ​ភិនភាគ​នៃ​ចម្លាក់ ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ជឿនលឿន​ជាង​សមិទ្ធផល​សិល្បៈ​នា​សម័យ​បុរេ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ និង​សង្គម​នគរ​ភ្នំ យើង​មិន​អាច​ចាត់ទុកថា ចម្លាក់​របស់​យើង​ស្ថិត​ក្នុង​សម័យ​បុរេ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​​បាន​ឡើយ ។ តែ​ផ្ទុយទៅវិញ គឺ​ក្នុង​សម័យ​វប្បធម៌​ចេនឡា ក្នុង​អំលុង​ស​.​វ​ទី​៦-៨ ដែល​រូប​ចម្លាក់​នេះ​ត្រូវ​បាន​ផលិត​ឡើង ​។​ តាម​​ភស្តុតាង​ទាំងនោះ​អាថ៌កំបាំង​ជុំវិញ​រូប​ចម្លាក់​ត្រូវ​បាន​បំភ្លឺ​ដូច​ពោល​ខាង​លើ​ ក្រោយ​ពី​ពេល​ដែល​យើង​បាន​ពិនិត្យ​ឲ្យ​បាន​ល្អិតល្អន់​សិន នូវ​លក្ខណៈ ឬ​រូបរាង​របស់​ចម្លាក់​ជ្រូកព្រៃ​ខាងលើ ដែល​ជា​លក្ខខណ្ឌ​ចាំបាច់ ។ យ៉ាងណាមិញ​ការសិក្សា​ប្រៀបធៀប​វត្ថុ​សិល្បៈ​បុរាណ​ខាង​លើ​នេះ ទៅ​នឹង​ក្បាច់​ផ្ដែរ​ក៏​ជា​ពន្លឺ​មួយ​ដែរ ក្នុង​ការ​រក​អាយុកាល ឬ​ចំ​ណាស់​ដែរ ។​

ក្រៅ​ពី​នេះ យើង​ក៏បាន​ទិន្នន័យ​មួយ​ចំនួន​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​វត្តមាន​របស់​សត្វ​ជ្រូកព្រៃ ក្នុង​វិស័យ​សិល្បៈ​ខ្មែរ​នា​សម័យ​បុរាណ​ដែរ ។ ការសិក្សា​រួច​មក​ហើយ​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ថា​ ក្នុង​សម័យ​ចេនឡា​ចម្លាក់​ផ្ដែរ​មានការ​វិវត្តន៍​ខាង​ក្បាច់រចនា​លំអ​យ៉ាង​ល្អ​ប្រណិត​ ហើយ​ប្រកបដោយ​ភាព​សម្បូរ​បែប​ ។​ មិនតែប៉ុណ្ណោះ​សោត ​សិល្បករ​ខ្មែរ​នា​ជំនាន់​នោះ​ក៏​ឆ្លាក់​ដោយ​ផ្ចិតផ្ចង់ ​ជាទីបំផុត​ដែរ​ ។​ ក៏​ប៉ុន្តែ​​អ្វី​ដែល​សំខាន់ ​គឺ​គប្បី​យើង​ត្រូវ​កត់ត្រា​ នៅ​ទី​នេះ គឺថា​ក្នុង​សម័យ​ចេនឡា ជាពិសេស​នៅ​ ខែត្រក្រចេះ សត្វ​ជ្រូកព្រៃ​ត្រូវ​បាន​ឆ្លាក់​លើ​ក្បាច់​ផ្ដែរ ជា​លើកដំបូង​បង្អស់ ។ ហើយ​និមិត្តសញ្ញា​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​យើង​មានការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​យ៉ាង​ខ្លាំង ព្រោះ​ហេតុការណ៍​នេះ​ពុំ​ធ្លាប់​បាន​ជួបប្រទះ ក្នុង​វិស័យ​សិល្បៈ​ខ្មែរ​ឡើយ ។​

pig

សត្វ​ជ្រូក ជា​កុលាលភាជន៍ នៅ​មេមត់ ខែត្រ​កំពង់ចាម

​ចំពោះ​យើង យើង​ជឿ​ថា​ដោយសារ​ប្រជាជន​នៅ​ស្រុក​មេមត់ ក្នុង ​ខែត្រ​កំពង់ចាម​ ក៏​ដូច​នៅ ​ខែត្រ​ក្រចេះ ដែល​ស្ថិត​នៅ​លើ​តំបន់​ខ្ពង់រាប ពិតជា​រស់នៅ​ក្រោម​ឥទ្ធិពល​នៃ​ជំនឿ​បែប​ជីវចល​និយម​ដូនតា​ ទើប​គេ​និយម​ សត្វ​ជ្រូកព្រៃ​ផ្ទុយ​ពី​ទីតាំង​ផ្សេងៗ​ឯទៀត ​។​ ដូច​ប្រភព​ដើម​នៃ​រូប​ចម្លាក់​ ជ្រូកព្រៃ​នេះ នៅ​សម័យ​ចេនឡា ដែល​មិន​មែនមាន​លក្ខណៈ​ជា​ឥណ្ឌា​ទេ តែ​ជា​ខ្មែរ​សុទ្ធសាធ ដែល​បាន​បន្ត​ពី​មរតក​វប្បធម៌​នា​សម័យមុនៗ យ៉ាង​ប្រាកដ ។​

តើ​ជនជាតិ​ខ្មែរលើ នៅ​ក្នុង​ភូមិភាគ​ឦសាន បាន​រក្សា​ជំនឿ​លើ​សត្វ​ជ្រូក​ព្រៃ​នេះ​ទេ ?​ បញ្ហា​នេះ​មិន​មែន​ជា​មន្ទិល​សង្ស័យ​របស់​យើង ឡើយ ។ ប្រជាជន​ខ្មែរ​តាំង​ពី​ដើម​ស្ទើរតែ​គ្រប់គ្នា និយម​ជឿ​លើ​បារមី​របស់​សត្វ​នេះ ។ ហេតុ​ដូច​នេះ គួរ​យើង​រាវរក​ប្រភព​ជីវចល​និយម នៃ​ការ​សូន​រូប ឬ​ឆ្លាក់​រូប​នេះ​ដែរ ។ ចង់ ឬ​មិន​ចង់​រហូតដល់​សព្វថ្ងៃ​ការ​ជឿ​ថា សត្វ​ជ្រូកព្រៃ ឬ​ខ្នាយ​របស់​សត្វ​នេះ​មាន​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​ នៅ​តែ​មាន​ក្នុង​សង្គម​ជាតិខ្មែរ​យើង ក៏​ដូច​តាម​សហគមន៍​ជនជាតិ​ខ្មែរ​ដើម​ភាគតិច ដូចដែល​ថ្លែង​រួច​ខាង​លើ​នេះ ។​

​រួម​សេចក្ដី​មក​ទោះជា​យើង​មិន​ដឹង​ថា ចម្លាក់​ជ្រូកព្រៃ​នៅ​មន្ទីរ​ស្រុក​មេមត់ ស្ថិត​ក្នុង​សម័យកាល​ពិត​ជាក់ច្បាស់ តែ​យោង​លើ​រូបរាង​លក្ខណៈ និង​បច្ចេកទេស យើង​អាច​និយាយ​បាន​ថា វត្ថុ​សិល្បៈ​នេះ​ស្ថិត​ក្នុង​សម័យ​ចេនឡា​យ៉ាង​ប្រាកដ ៕

ដោយ ៖ ម. ត្រាណេ

***

ប្រភព​ដើម ៖ CEN : ​ចម្លាក់​សត្វ​ជ្រូកព្រៃ​នៅ​សារមន្ទីរ​បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ ស្រុក​មេមត់​

Categories: រឿង​រ៉ាវ​អំពី​ខែត្រ​កំពង់ចាម | ពាក្យ​គន្លឹះ៖ , , , | បញ្ចេញមតិ

វប្បធម៌ភូមិមូល


village​ក្នុង​ឯកសារ​មុន យើង​បាន​ពិនិត្យ​នូវ​ទម្រង់​នៃ​ភូមិ​មូល​មួយ​ចំនួន នៅ​ប្រទេស​ថៃ​បច្ចុប្បន្ន និង​វៀតណាម ដែល​ជា​សមិទ្ធផល​មន​-​ខ្មែរ​ ។ ឥឡូវ​យើង​សូម​ពិនិត្យ​ទម្រង់ ឬ​លក្ខណៈ​នៃ​ភូមិ​មូល​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន​ម្ដង​វិញ​ ។​

ជាបឋម សូម​​ជម្រាប​ថា បើ​យោង​តាម​ការស្រាវជ្រាវ​ដ៏​ឆ្នើម​របស់​លោក ធុ​យ ចាន់​ធឿន នៅ​តំបន់​ជប់ មេមត់ នៅ ​ខែត្រកំពង់ចាម ​។ ជា​លទ្ធផល​ដំបូងបង្អស់​នៃ​កិច្ច​ស្រាវជ្រាវ ដែល​មាន​រយៈពេល​វែង លោក​បុរាណ​វិទូ​ខាងលើ​បាន​បង្ហាញ​នូវ​ប្រភេទ​ទាំង​៧ ដែល​លោក​បាន​សិក្សា ​។​

ដូច្នេះ​តទៅ យើង​សូម​លើក​លទ្ធផល​នៃ​ការស្រាវជ្រាវ​ជា​ដំណាក់កាល​ៗ របស់​លោក​ដូចតទៅ ៖

  1. ​ ​នៅ​ក្នុង​ប្រភេទ​ទី​១ គេ​ឃើញ​មាន​ច្រក​ចូល​តែមួយ ហើយ​មាន​ផ្លូវ​ដោយ​មិន​មានការ​កាត់​ផ្ដាច់​ដោយ​គូរ​ទឹក ដូច​ករណី​ស្ថានីយ​ក្រែក​លេខ ៥២ និង​ស្ថានីយ​គគីរ​លេខ ៦​ ។​
  2. ស្ថានីយ​ទី​២ មាន​ច្រក​ចូល​តែមួយ គ្មាន​លើកដី​ធ្វើជា​ផ្លូវ​ដើរ ដូចជា​ស្ថានីយ​លំពែង​២ ជា​ឧទាហរណ៍​ជាក់​ស្ដែង​ ។
  3. ប្រភេទ​ទី​៣ គេ​ឃើញ​ច្រក​ចូល​មាន​ចំនួន​ពីរ គ្មាន​ដី​លើក ធ្វើជា​ផ្លូវ​ដើរ ដូច​ករណី​ស្ថានីយ​កំពែង​១ ។
  4. ចំពោះ​ប្រភេទ​ទី​៤ មាន​ច្រក​ចូល​ពីរ ហើយ​មាន​ទី​ទួល​នៅ​ចំ​ពីមុខ​ច្រក​ធំ ដូច​ករណី​ស្ថានីយ​ត្រមែង និង​ស្ថានីយ​កំពាន់​ ជា​សក្ខីកម្ម​ស្រាប់ ​។​
  5. រីឯ​ស្ថានីយ​ប្រភេទ​ទី​៥ លោក​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា នៅត្រង់​ច្រក​ចូល​មាន​ទី​ទួល​នៅ​ចំ​ពីមុខ​ច្រក​ទាំងពីរ ដូច​ស្ថានីយ​បេង និង​ស្ថានីយ​ត្របែក​ជា​ឧទាហរណ៍ ​។​
  6. ស្ដីពី​ស្ថានីយ​ប្រភេទ​ទី ៦ នេះ លោក​បាន​បញ្ជាក់​ថា ជា​ស្ថានីយ​មាន​រាង​អណ្ដាត លយ​ចេញពី​ផ្ទៃ​ខាង​ក្នុង​នៃ​ស្ថានីយ​ត្រង់​ច្រក​ចូល មាន​ទី​ទួល​នៅ​ចំ​ពីមុខ​ច្រក​ទាំងពីរ​។ ជា​ឧទាហរណ៍ លោក​បើក​ស្ថានីយ​បេង និង​ត្របែក​គំរូ ​។​
  7. ប្រភេទ​ទី​៧ ស្ថានីយ​មាន​ច្រក​ចូល​ច្រើន ដូច​ករណី​ស្ថានីយ​ត្របែក​ ។​

​ ​យោង​តាម​លទ្ធផល​នៃ​ការស្រាវជ្រាវ​ខាង​បុរាណ​វិទ្យា នា​សម័យ​បុរេ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ យើង​អាច​សន្និដ្ឋាន​បាន​ថា បុព្វការី​ជន​ខ្មែរ មុន​ឥណ្ឌូ​រូបនីយកម្ម​បាន​ស្គាល់​វិស័យ​ស្ថាបត្យកម្ម​ប្រចាំ​ជាតិ​របស់​ខ្លួន​យ៉ាង​ជាក់ច្បាស់ ដូច​ការចែក​ចាយ​នៃ​ទីប្រជុំជន​ដែល​យើង​ទើប​តែ​លើក​នៅ​ខាងលើ​ជា​ភស្តុតាង​ស្រាប់​ ៕

ដោយ ៖ ម. ត្រាណេ

***

ប្រភព​ដើម CEN: វប្បធម៌ភូមិមូល ខេត្ត​កំពង់ចាម

Categories: រឿង​រ៉ាវ​អំពី​ខែត្រ​កំពង់ចាម | ពាក្យ​គន្លឹះ៖ , , , , , | បញ្ចេញមតិ

បង្កើត​វេបសាយ​ឬ​ប្លក់​មិន​គិត​ប្រាក់​មួយ​នៅ WordPress.com.

%d bloggers like this: