ប្រាសាទព្រះធាតុធំ និង​ប្រាសាទព្រះធាតុតូច


ដូច​យើង​បាន​ជម្រាប​មក​ហើយ​ថា អ្នកនិពន្ធ​មួយ​ចំនួន​បាន​ចាត់ទុកថា ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​ធំ និង​ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​តូច ជា​​សំណង់​ស្ថាបត្យកម្ម​របស់ ​ស្ដេច​កន តែ​មិនបាន​សិក្សា​ឲ្យ​បាន​ស៊ីជម្រៅ​នៃ​ក្បាច់ក្បូរ ឬ​លក្ខណៈ​រចនាប័ទ្ម​នៃ​ប្រាសាទ​ទាំងនោះ ដើម្បី​ស្វែងរក​ឫសកែវ​ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ​ឡើយ ។ ដូច្នេះ​គោលបំណង​នៃ​អត្ថបទ​នេះ គឺ​បំពេញ​កង្វះខាត​របស់​អ្នកស្រាវជ្រាវ​ខ្មែរ និង បរទេស​មួយ​ចំនួន ។​

ការស្រាវជ្រាវ​របស់​យើង​កន្លងមក បាន​រក​ឃើញ​នូវ​ទិន្នន័យ​ខាង​បុរាណវត្ថុវិទ្យា​​មួយ​ចំនួន​ថ្មី​ទៀត ដូចជា ក្បាច់​ផ្ដែរ និង​សមាសភាព ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្លះ ដែល​កប់​ក្នុង​ដី ឬ​ដក់​ជាប់​នឹង​ដើមឈើ ក្នុង​បរិវេណ​នៃ​វត្ត​ព្រៃនគរ បច្ចុប្បន្ន​ដូចជា​សសរ​ពេជ្រ ដែល​បាន​បាក់​ជាច្រើន​ចម្រៀក ប្រអប់ទ្វារ​ជាដើម ។​

ប្រាសាទ និង​ប្លង់​នៃ​ព្រះ​ធាតុ​តូច និង ប្រាសាទព្រះធាតុធំ (Cf. Jean Boisselier, Manuel d’Archeologie, Vol. I, 1966)​

ប្រាសាទ និង​ប្លង់​នៃ​ព្រះ​ធាតុ​តូច និង ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​ធំ (Cf. Jean Boisselier, Manuel d’Archeologie, Vol. I, 1966)​

តាម​ឯកសារ​កត់ត្រា​ប្រ​វត្ថិ​សិល្បៈ​និង​ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្មែរ​របស់​ លោក​ Boisselier  យើង​បាន​រក​ឃើញ​នូវ​ប្លង់​របស់​ទេ​វល័យ​ទាំងពីរ​ខាង​លើ​នេះ ដែល​លោក​ចាត់ទុកថា​ជា​​សំណង់​ស្ថាបត្យកម្ម​​នា​​សម័យ​បុរេ​អង្គរ ។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ២០០០ កន្លង​​មក​នេះ យើង​បាន​ទៅដល់​ទីតាំង​ប្រាសាទ​នោះ​ម្ដង​ទៀត ហើយ​បាន​ពិនិត្យ​ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​តូច ដែល​បែក​បាក់​​ម្ដង​ទៀត​ដោយ​ខិតខំ​ប្រមូល​ភស្តុតាង​ថ្មីៗ​ទៀត ។​

​យោង​តាម​ការសិក្សា​វិភាគ​អំពី​ក្បាច់​ផ្ដែ​​ខាង​លើ​នេះ យើង​អាច​បញ្ជាក់​នូវ​​ភាព​ត្រឹមត្រូវ នៃ​ការកំណត់​អាយុកាល​នៃ​ប្រាសាទ​​ទាំងនោះ ដែល​ធ្វើឡើង​ដោយ​ លោក​ Boisselier ដែល​យើង​បាន​ជួប​ក្នុង​សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​មួយ​នៅ​ទីក្រុង​បាងកក​ប្រទេស​ថៃ កាលពី​ឆ្នាំ ១៩៩១ ។ ក៏ប៉ុន្តែ អ្វី​ដែល​ចង់​បង្ហាញ​បញ្ជាក់​នៅ​ទី​នេះ គឺ​ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​ធំ​​ពិត​ជា​​ស្ថិត​ក្នុង​រចនាប័ទ្ម​សម្បូរ​ព្រៃ​គុក ដោយ​ឥត​ប្រកែក​បាន បើ​សំអាង​លើ​ការ​ប្រៀបធៀប​នៃ​លក្ខណៈ​ក្បាច់​ផ្ដែរ​នៃ​ប្រាសាទ​នេះ​ទៅ​នឹង​ក្បាច់​ផ្ដែរ​នៃ​ប្រាសាទ​តោ នៅ ​ឥសាន​បុ​រៈ ឬ​​សម្បូរ​ព្រៃ​គុក ។ ការ​សន្និដ្ឋាន​នេះ ផ្អែកលើ​របក​គំហើញ​ផ្ទាំង​ផ្ដែរ​​មួយ​ដែល​គេ​បាន​រក​ឃើញហើយ​បាន​បោះពុម្ព​​រួច​ដោយ​ លោក Dupont (Cf. P. Dupont, Les linteaux khmers du Vlle siecle, Artibus Asiae, Vol. XV, 1/2, MCMLII, Ascona) ។

lintel

ក្បាច់​ផ្ដែរ រចនាប័ទ្ម សម្បូរ​ព្រៃ​គុក មកពី​ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​ធំ (​ឯកសារ​របស់ Dupont​ )

សូម​បញ្ជាក់​ផង​ដែរ​ថា សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​​ប្រាសាទ​ព្រះ​ធាតុ​តូច ស្ថិត​ក្នុង​​ភាព​ទ្រុឌទ្រោម​ជា​ដំណំ ខុស​ពី​ឆ្នាំ ​១៩៦០-១៩៦៥ ដោយហេតុថា កំពូល​ប្រាសាទ​នេះ​ត្រូវ​រ​លំ​បាក់​ទៅ​ហើយ ។

តាមពិត តំបន់​បន្ទាយ​ព្រៃនគរ មិនមែន​ត្រូវ​បាន​ស្ថាបនា​ឡើង​ដោយ ស្ដេច​កន ដូចដែល​គេ​តែងតែ​ជឿ​នោះ​ទេ យ៉ាង​ណា​មិញ ប្រាសាទ​បុរាណ​ទាំងឡាយ​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​នេះ ក៏​ដូច្នោះ​ដែរ ។ ព្រោះថា តំបន់​នេះ​មាន​ប្រវត្តិ​ដ៏​យូរលង់​ណាស់​មក​ហើយ ចាប់​តាំង​ពី​សម័យ​បុរេ​អង្គរ​ម​ក​ម្ល៉េះ ដូច​វត្តមាន​របស់​សំណង់​ស្ថាបត្យកម្ម​ប្រាសាទ​ដែល​យើង​បាន​លើក​មក​នៅ​ខាងលើ​ជា​តឹកតាង​ស្រាប់ ។​

​វត្តមាន​នៃ​ស្លាកស្នាម​វប្បធម៌​បុ​រេ​អង្គ​ក្នុង​តំបន់​នេះ ដែល​ជា​សមិទ្ធិផលសង្គម​បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​យើង​ដឹង​ថា ខែត្រ​កំពង់ចាម​បច្ចុប្បន្ន ជាពិសេស​តំបន់​បន្ទាយ​ព្រៃនគរ​ មិនមែន​ស្ថិត​ក្នុង​ភាព​ឯកោ​នោះ​ទេ ។ ក៏ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​បាន​ផ្សារភ្ជាប់​ទៅ​ព្រះរាជ​ធានី​បុរាណ​ដ៏​ស្កឹមស្កៃ​​មួយ គឺ​ឥសាន​បុ​រៈ ឬ​សម្បូរ​ព្រៃ​គុក តាមរយៈ​យន្តការ​នគរោបនីយកម្ម ដែល​បាន​ផ្ដើម​ឡើង​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្លា ចាប់​តាំង​ពី​ចុង​ស​.​វ. ទី ៦ ដើម​ស​.​វ. ទី ៧ ហើយ​បាន​រីក​សុះសាយ​ទូទាំង​អាណាចក្រ​ចេនឡា ៕

ដោយ ៖  ម. ត្រាណេ

***

អត្ថបទ​ទាក់ទង ៖ ប្រាសាទ​ព្រះធាតុធំ

ប្រភព​ដើម ៖ CEN : ប្រាសាទព្រះធាតុធំ និង​ប្រាសាទព្រះធាតុតូច នៅ​បន្ទាយ​ព្រៃនគរ​

Categories: រមណីយដ្ឋាន | Tags: , , , , | បញ្ចេញមតិ

Post navigation

ឆ្លើយ​តប

Fill in your details below or click an icon to log in:

ឡូហ្កូ WordPress.com

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី WordPress.com របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

រូប Twitter

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Twitter របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

រូបថត Facebook

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Facebook របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

Google+ photo

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Google+ របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

កំពុង​ភ្ជាប់​ទៅ​កាន់ %s

ប្លក់​នៅ WordPress.com.

%d bloggers like this: