Posts Tagged With: ស្ដើងជ័យ

របកគំហើញបុរាណវិទ្យាថ្មី នៅខេត្តកំពង់ចាម


នៅឆ្នាំ ២០០៦ កន្លងមកនេះ គេបានរកឃើញនៅភូមិស្តើងជ័យ ស្រុកជើងព្រៃ ខេត្តកំពង់ចាម ដែល ស្ថិតមិនឆ្ងាយប៉ុន្មានពីទីក្រុងភ្នំពេញបច្ចុប្បន្ន នូវរូបចម្លាក់មួយចំនួននាសម័យមុនអង្គរ។

ចម្លាក់ទាំងនោះ ធ្វើអំពីសំរិទ្ធិ រួមមាន ព្រះពុទ្ធបដិមាខ្មែរនាសម័យមុនអង្គរ ៥អង្គ និងចម្លាក់ជាលក្ខណៈ ចិនពីរអង្គ។ មួយតំណាងព្រះពោធិសត្វ និងមួយទៀតតំណាងទ្វារបាល ឬអ្នកយាមទ្វារ ស្ថិតក្នុងរជ្ជ កាលសួយ ឬថាំង រវាងស.វទី ៦-៧ នៃគ.ស។

ក្រោយពីការជួសជុលរួចជាស្ថាពរ ចម្លាក់បុរាណទាំងប៉ុន្មានខាងលើនេះ ដែលសព្វថ្ងៃត្រូវបានរក្សាទុក ក្នុងសារមន្ទីរជាតិភ្នំពេញ ឆ្លុះបញ្ចាំងឲ្យយើងឃើញជ្រុងមួយនៃប្រវត្តិសាស្ត្រនៃអតីតព្រះរាជាណាចកម្ពុជា ដែលពីមុនគេពុំសូវដឹង ឮ ឡើយ។បើនិយាយម្យ៉ាងទៀត យើងអាចនិយាយបានថា បុរាណវត្ថុទាំងនោះ បានចូលរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ចំពោះចំណេះដឹង អំពីទំនាក់ទំនងរវាងខ្មែរ និងចិន នាសម័យមុន អង្គរ ដែលជាភាគច្រើន គេគ្រាន់តែដឹងតាមរយៈសំណេរដៃតែប៉ុណ្ណោះ។

ដូចទើបពោល ចំនួនព្រះបដិមាដែលគេបានរកឃើញ នៅភូមិស្តើងជ័យនោះ មានចំនួនទាំងអស់ ៧ ក្នុងនោះមានពីរជាសិល្បៈចិន ហើយ ៥ទៀត គឺជារបស់ខ្មែរនាសម័យមុនអង្គរ។ ចំពោះការកំណត់ កាលបរិច្ឆេទនៃចម្លាក់ចិន មានការលំបាកបន្តិច ព្រោះរូបទាំងពីរនោះមិនមានអាយុកាលដូចគ្នាទេ។ ព្រោះថា ព្រះរូបមួយដែលតំណាងព្រះពោធិសត្វស្ថិតក្នុងរជ្ជកាលសួយ ពោលគឺនៅស.វទី៦ នៃគ.ស ព្រះបដិមាទីពីរ ដែលជាចម្លាក់ទ្វារបាល មានអាយុកាលតិចជាបន្តិច ព្រោះស្ថិតក្នុងអន្តរកាលរវាង សន្តតិវង្សសួយ និងថាំង ពោលគឺរវាងស.វទី៦ និងទី ៧។

ក្នុងដំណើរបេសកម្មស្រាវជ្រាវខាងបុរាណវិទ្យាមួយទៅកាន់ទីក្រុងមុនអង្គរមួយ នាសម័យនគរភ្នំ ឈ្មោះអ៊ូថង នៅខេត្តសុផាន់បុរី នៅឆ្នាំ ១៩៦៧ លោកប័ស ស៊ឺលីយេ ក៏បានឃើញចម្លាក់ព្រះពោធិ សត្វដូចគ្នា និងចម្លាក់របស់យើងមួយអង្គដែរ ហើយចំពោះលោក ចម្លាក់នេះគឺស្ថិតក្នុងសម័យកាល នៃរាជវង្សសួយ។

រូបភាព ១-៤ : ព្រះពុទ្ធអង្គសំរិទ្ធិ កំពស់ ២៩ស.ម និង កំពស់ ១៤ ស.ម, ព្រះអវលោកេស្វរៈ កំពស់ ១៣ ស.ម និង ស្រីអារ្យមេត្រី កំពស់ ១៧ ស.ម សារមន្ទីរជាតិភ្នំពេញ (ឯកសារ Bunker & Latchford, Khmer Bronzes)

ចំណែកព្រះពុទ្ធបដិមាខ្មែរមុនសម័យអង្គរ យើងឃើញមានរូបសំណាក់ព្រះពុទ្ធអង្គសំរិទ្ធិ៣ (មួយមានកំពស់ ៣៩ស.ម ហើយពីរទៀត កំពស់ ២៩ស.ម និង ១៤ស.ម ដែលស្ថិតក្នុងឥរិយាបថឈរ) និងពីរទៀត ជារូប បែប មហាយាន មួយតំណាងព្រះអវលោកេស្វរៈ (១៣ស.ម) និងមួយទៀត រូបព្រះស្រីអារ្យមេត្រី (កំពស់ ១៧ស.ម)។

ជាអវសាន អ្វីដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់ គឺថា ដោយសារតែព្រះពុទ្ធបដិមាបុរាណទាំងនោះ ទាំងហិនយាន ទាំងមហា យាន ត្រូវបានរកឃើញនៅទីតាំងតែមួយ យើងអាចសន្និដ្ឋានបានថា ប្រព័ន្ធសាសនាខ្មែរ នា សម័យនោះ ជាជំនឿដែលមានលក្ខណៈសំយោគ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ស្តីពីចំណាស់របស់ព្រះពុទ្ធបដិមា ខ្មែរទាំងនោះ តាមការស្រាវជ្រាវ សិក្សាវិភាគ យើងអាចនិយាយបានថា ចម្លាក់បុរេ ឬមុនអង្គរទាំងនោះ យ៉ាងហោចណាស់ក៏ស្ថិតនៅពាក់កណ្តាលស.វទី ៧ នៃគ.សដែរ៕ (ម.ត្រាណេ)

អត្ថបទដើម៖ ខេមរវិទ្យា៖ របកគំហើញបុរាណវិទ្យាថ្មី នៅខេត្តកំពង់ចាម

Categories: ព័ត៌មាន | ពាក្យ​គន្លឹះ៖ , , , | បញ្ចេញមតិ

នាយមហា គ្រុឌ និទាន​រឿង​រាមកេរ្តិ៍


ខ្សែ​អាត់​សំឡេង​ជា​ CD មាន​រយៈពេល ១០​ ម៉ោង​នេះ គឺ​ជា​ការ​តំណាល​ដំណើរ រឿង​រាមកេរ្តិ៍ របស់​អ្នក​និទាន​ម្នាក់​ គឺ លោក ឈុន គ្រុឌ មាន​ដើម​កំណើត​មក​ពី ភូមិ​ស្ដើង​ជ័យ នៅ​ជិត​ភូមិ​ស្គន់ ស្រុក​ជើងព្រៃ ខេត្ត​កំពង់ចាម ។ គេ​តែង​ហៅ​គាត់​ថា «តា​គ្រុឌ» ឬ «នាយ​មហា​គ្រុឌ» ។ ទេពកោសល្យ​ពិសេស​ក្នុង​ការនិទាន​របស់លោក ធ្វើ​​ឲ្យ​​លោក​មានឈ្មោះ​បោះសំឡេង​ជាងគេ​នៅក្នុង​ប្រទេស តាម​រយៈ​ការនិទាន​តាមវិទ្យុ​ឃោសនា​ការ​ជាតិ តាម​វត្តអារាម និង​តាម​ទី​សាធារណៈ​នានា​ក្នុង​កំឡុង​ទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ ៦០-៧០ ។

ខ្សែអាត់​សំឡេង​ រឿងរាមកេរ្តិ៍ ដែលនិទានដោយ តាគ្រុឌ បើតាមយើង​ដឹង គឺ​ជាប្រភេទ​ឯកសារដ៏កម្រ​តែមួយគត់​ត្រូវបានរក្សា​ទុក​នា សម័យ​បច្ចុប្បន្ន ។ ខ្សែ​អាត់សំឡេង​ទាំងនេះ​ត្រូវបានចងក្រងឡើង​ក្នុង​ស្ថានភាព​ពីរខុសគ្នា ។ មួយផ្នែក​នៃ​ខ្សែអាត់សំឡេង​ត្រូវបាន ចងក្រង​ឡើង​ក្នុង​អំឡុង ឆ្នាំ១៩៦៥ ក្នុង​ស្ទូឌីយូ​វិទ្យុ​ឃោសនាការ​ជាតិខ្មែរ ។ កាលនោះ តាគ្រុឌ បាន​កាន់កម្មវិធី​និទានរឿង​នៅ​ទីនោះ ទើបធ្វើឱ្យ លោក ហ្សាក់ ប្រ៊ុយណេ (Jacques Brunet) អាចរក្សា​ទុកបានមួយច្បាប់ ។ ផ្នែកទីពីរ​នៃខ្សែអាត់សំឡេង​ត្រូវបាន​ចងក្រង ឡើងក្នុង ឆ្នាំ១៩៦៨ តាម​រយៈការ​ស្នើសុំ​របស់ លោក ហ្សាក់ ប្រ៊ុយណេ ដោយ​ឱ្យ តាគ្រុឌ និទាន រឿងរាមកេរ្តិ៍ ដោយ​ផ្ទាល់​នៅមុខ សាធារណជន​ក្នុង ភូមិរកាកោង ។ លោក ហ្សាក់ ប្រ៊ុយណេ ចង់​ធ្វើការ​ប្រៀបធៀប​របៀបនិទាន​ទាំងពីរ​របស់ តាគ្រុឌ ។ ការ​ប្រៀបធៀប​នេះ បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញថា​បរិយាកាស​នៃសំឡេង​និទាន​មានភាពខុសគ្នា​ជាខ្លាំងនៅ​ក្នុងស្ទូឌីយូ និង​នៅ​មុខសាធារណជន ។

CD ខ្សែអាត់សំឡេង​របស់ តាគ្រុឌ កំពុងនិទាន រឿងរាមកេរ្ដិ៍ នេះ បានផលិត​ក្រោម​គំនិតផ្ដួចផ្ដើម​របស់ លោកបណ្ឌិត អាឡាំង ដានីញ៉ែល (Alain Daniel) មជ្ឈមណ្ឌល​ធនធាន​សោត​​ទស្សន៍​​បុប្ផាណា ក្រោមការ​ជួយឧបត្ថម្ភ​របស់ អង្គការយូណេស្កូ (Unesco) និង គណៈ​កម្មការជាតិ​យូណេស្កូ (Cambodian National Comission for Unesco) ។

  • វគ្គទី១ ទី២ ទី៨ ដល់ ទី២៧ ជាខ្សែ​អាត់សំឡេងថតនៅ​ក្នុង​ស្ទូឌីយោវិទ្យុ​ឃោសនា​ការ​ជាតិខ្មែរ នាឆ្នាំ១៩៦៥ ។
  • វគ្គទី៣ ដល់ វគ្គទី៧ ជាខ្សែ​អាត់សំឡេង​ថតដោយ​ផ្ទាល់នៅ​មុខសាធារណៈជន​ក្នុង​ភូមិរកាកោង នាឆ្នាំ១៩៦៨ ។

***

អត្ថបទ​ដើម ៖ មជ្ឈមណ្ឌល​ធនធាន​សោត​ទស្សន៍​បុប្ផា​ណា ៖ រាមកេរ្តិ៍​និទាន​ដោយ​ តាគ្រុឌ

Categories: អ្នក​កំពង់ចាម | ពាក្យ​គន្លឹះ៖ , , , , | បញ្ចេញមតិ

ប្លក់​នៅ WordPress.com.

%d bloggers like this: